Емоционалната интелигенција (ЕИ), способноста да ги препознаваме сопствените чувства и да ги разбираме другите, е важен дел од нашето здравје. Сепак, емоционалното здравје често се турка настрана бидејќи е лесно да се „исклучи“. Добрата вест е дека емоционалната интелигенција се учи, а навиките што ги развиваме како родители можат да се пренесат и на нашите деца.
Една од темелите на емоционалната стабилност е грижата за себе кога сме вознемирени – не со туркање на емоциите под тепих, туку со обид да ги разбереме. На овој начин, ние стануваме наша сопствена поддршка. Подолу се дадени пет навики што емоционално зрелите родители често им ги пренесуваат на своите деца.
1. Забележување што правиме (и зошто)
Првиот чекор е да го препознаеме моментот кога реагираме „на автопилот“. Да речеме: „Јадам премногу пица затоа што се чувствувам лошо“. Самото забележување на ова отвора простор за промена: кога ќе сфатиме дека се прејадуваме поради непријатност, повеќе не сме целосно заробени во навиката.
Иако звучи едноставно, ова е често најтешката работа – полесно е да се остане во познат образец отколку всушност да се види. Откако ќе ја препознаете врската помеѓу чувствата и однесувањето, полесно е да се ослободите од автоматизмот.
2. Наречете го чувството со неговото вистинско име
Откако ќе забележите реакција, следниот чекор е да си кажете: „Добро, што навистина чувствувам во моментов?“ Дали е тоа тага, лутина, страв, срам, вина, фрустрација… или можеби вкочанетост?
Важно е да застанете за момент и навистина да почувствувате што се случува. Кога на чувството ќе му се даде име, станува појасно и полесно за „носење“. Емоциите честопати не се „пуштаат“ додека не ги признаеме – без да се обвинуваме себеси.
3. Оставете малку простор за непријатност
Кога ќе препознаете, на пример, болка, следното прашање е: можете ли да си дозволите само да го почувствувате тоа чувство, наместо веднаш да избегате во стара навика (храна, прелистување, работа, расправии)?
Помага да обрнете внимание на вашето тело: каде „седи“ чувството? Во градите, во стомакот, во грлото? Можете да ја ставите раката на градите или стомакот и мирно да вдишувате и издишувате неколку пати. Целта не е да ја „избришете“ емоцијата, туку да го смирите вашиот нервен систем и да си дозволите да се движите низ неа. Тоа е форма на самоподдршка: „Јас сум тука за себе додека ми е тешко.“
4. Препознавање што навистина ни треба
Многу тешки емоции честопати имаат неисполнета потреба зад себе. Затоа помага да се прашате: „Што ми треба сега?“ Тоа нè извлекува од виорот на мислите и нè враќа на она конкретното.
Овие потреби можат да бидат нежност, разбирање, јасност, одмор, сигурност, почит… На пример, ако покачениот тон на вашиот партнер ве повредува, потребата можеби не е „тој веднаш да престане“, туку понежен начин на комуникација.
Кога ќе го разјасните ова, разговорот се менува. Наместо да обвинувате, можете да кажете: „Кога ми викнавте, ме повреди и растажи. Ми треба понежен тон. Можеме ли да пробаме нешто различно следниот пат?“
5. Верување дека имаме право на нашите потреби
Ова има тежина само ако навистина верувате дека вашата потреба заслужува внимание. Кога некое лице нема тоа чувство на самодоверба, речениците звучат како нешто „научено“, а не како искрен глас одвнатре.
И еве ја важната работа: никој нема да го прави ова совршено секој пат. Старите навики се вкоренети, а учењето емоции е процес. Кога зборуваме за чувствата, помага да зборувате од сопствена перспектива (реченици што почнуваат со „јас“), наместо да ја дефинирате и напаѓате другата личност. Помалку „ти си ваков“ и повеќе „ова ми се случува мене“.
На крајот на краиштата, целата идеја е едноставна: помалку приказна во вашата глава и повеќе слушање на она што навистина го чувствуваме и ни треба – а потоа да го научите детето на истото, преку вашиот сопствен пример.
