Првата година од животот кај децата е период на многу интензивен и забрзан развој. Овој период за мајките и татковците, од една страна е многу напорен и тежок, а од друга страна, многу убав бидејќи сведочат на првата насмевка, првото запче на своето малечко, но и на бројните пресвртници во развојот како што се лазењето, одењето, изговарањето на првиот збор… Нормално е како родители постојано да се прашувате: „Дали моето дете се развива правилно?“ Иако секое дете е уникатно и се развива со сопствено темпо, еве што би требало да прави детето околу првиот роденден.
- Одење
Пред крајот на првата година од животот, многу бебиња почнуваат да ги прават првите чекори. Не постои точно време кога детето би требало да прооди, тоа зависи од неговиот психомоторен развој и карактер.
Спиењето поминува низ многу различни фази во првата година. Некои деца околу својот прв роденден веќе знаат и можат сами да заспијат, некои сепак, се будат ноќе, а причините можат да бидат разни: од непријатност поради никнување на заби, до стрес поради преселба во сопствена соба, па сè до возбуда поради новите работи што ги учи
Во просек, децата најчесто проодуваат на околу 14 месеци, но некои првите чекори ги прават порано, а некои подоцна. Многу од нив повеќе сакаат да лазат и така да се движат низ куќата. Во секој случај, не е лошо да го поттикнете малечкото да се обиде да стане покрај на пример, креветот и да се обиде да ги направи првите чекори. Кога ќе падне, останете блиску за да не се повреди, но оставете го самото да се обиде да стане и да продолжи да оди. Не заборавајте дека одењето не е нешто што треба да го форсирате, туку детето ќе ги направи првите чекори кога ќе биде подготвено за тоа.
- Говор
Во овој период повеќето деца почнуваат да ги изговараат своите први зборови. Најпрво, малечките испуштаат одредени гласови со кои се обидуваат да обликуваат зборови, а дури нешто подоцна доаѓаат вистинските зборови. Важно е многу да разговарате со детето и правилно да ги изговарате зборовите, односно немојте да му зборувате „бебешки“, за да може малечкото подобро да ги разбере и побрзо да ги запомни зборовите.
Пред крајот на првата година од животот, многу бебиња почнуваат да ги прават првите чекори. Не постои точно време кога детето би требало да прооди, тоа зависи од неговиот психомоторен развој и карактер. Во просек, децата најчесто проодуваат на околу 14 месеци, но некои првите чекори ги прават порано, а некои подоцна
Децата на оваа возраст во просек учат десетина зборови, но тоа е индивидуално. Околу 18-тиот месец детето почнува да користи т.н. холофраза, односно еден збор кој всушност претставува цела реченица – на пример, детето ќе ви каже „оди“, давајќи ви до знаење дека сака некаде да оди. Исто така, на оваа возраст децата користат многу гестикулации и мимики во комуникацијата, покрај малиот број зборови со кои располагаат.
- Исхрана
Главно околу првата година, децата почнуваат да јадат горе-долу исто како и нивните родители. Препораката на експертите е тоа да не биде храна која е пржена или премногу зачинета, но и да не го присилувате детето да проба нешто ако не сака или да го изеде сè она што ќе му го дадете.
- Спиење
Спиењето поминува низ многу различни фази во првата година. Некои деца околу својот прв роденден веќе знаат и можат сами да заспијат, некои сепак се будат ноќе, а причините можат да бидат разни: од непријатност поради никнување на заби, до стрес поради преселба во сопствена соба (многу родители ги „селат“ децата во посебна соба по првата година, особено ако мајката се враќа на работа по породилното отсуство), па сè до возбуда поради новите работи што ги учи. Во секој случај, бидете трпеливи додека детето не научи да спие само и во текот на целата ноќ.
Совети за родителите
- Безбедност на домот: Бидејќи детето сега е многу поподвижно (лази или оди), проверете ги штекерите, острите агли на масите и заштитете ги скалите.
- Игра низ учење: Поттикнувајте го развојот со игри како „ѕе“ (peek-a-boo) или со редење коцки во кутија.
- Екраните се за возрасни: СЗО препорачува нула минути пред екрани (телевизор, телефон, таблет) до втората година. Наместо тоа, читајте му приказни или пејте му песнички.
