Многу родители се загрижени за тоа колку нивните деца можат да се концентрираат и да ги следат училишните обврски. Неврологот д-р Мадјид Фотуи објаснува дека овие грижи се оправдани.
„Она што родителите го забележуваат не е дека децата се ‘помалку способни’, туку дека нивните мозоци се развиваат во средина која не поттикнува долготрајна концентрација, емоционална рамнотежа или консолидирање на меморијата“, објаснува Фотуи, редовен професор на Универзитетот Џонс Хопкинс.
Современи предизвици за детскиот мозок
Детските мозоци денес се изложени на поголемо оптоварување отколку порано. Еден од главните фактори е „економијата на внимание“ – светот на кратки видеа, постојани известувања и содржини што ги обликуваат алгоритмите. Оваа средина го учи мозокот постојано да бара брзи награди, што го отежнува задржувањето на вниманието во училницата.
Покрај тоа, децата денес спијат помалку, се помалку се движат и чувствуваат поголем притисок за училишни постигнувања во споредба со претходните генерации.
„Мрежите во мозокот што се одговорни за внимание, емоционална контрола и извршни функции се уште се во развој во детството и адолесценцијата“, истакнува Фотуи. „Тие се многу чувствителни на влијанијата од околината. Кога мозокот е постојано изложен на премногу стимуланси, без доволно одмор и под хроничен стрес, овие мрежи стануваат неефикасни – не затоа што се оштетени, туку затоа што не се доволно развиени.“
Ова објаснува зошто детето може со часови да се концентрира на видео игра, а истовремено да се мачи со домашна задача од математика.
„Мозокот постојано се прилагодува. Под долготрајно оптоварување може да ослаби, но со правилни навики и поттикнување може повторно да се зајакне“, додава Фотуи.
Улогата на животниот стил
Секојдневните навики значајно влијаат на функцијата на детскиот мозок. Нередовниот сон го намалува менталното внимание и ја зголемува импулсивноста, исхраната богата со ултра-преработена храна може да ја наруши циркулацијата и да предизвика воспалителни процеси, додека хроничниот стрес го става мозокот во постојан режим на напнатост, што го отежнува учењето и меморијата.
Недостатокот на физичка активност дополнително го намалува создавањето на супстанциите важни за внимание, учење и емоционална стабилност.
Пет чекори за зајакнување на мозокот
Добрата вест е дека овие ефекти се во голема мера обратни. Врз основа на своето истражувачко и клиничко искуство, Фотуи издвојува пет практични чекори кои родителите можат да ги применат за 8 до 12 недели за зајакнување на мозокот на детето:
- Стабилен сон – одење на спиење и будење во исто време, дури и викендом, и избегнување екрани најмалку еден час пред спиење.
- Здрава исхрана – оброци богати со протеини, зеленчук, овошје, здрави масти и интегрални житарки; ограничување на ултра-преработени грицки и засладени пијалаци.
- Дневно движење – 30 до 60 минути физичка активност секој ден.
- Јасна структура дома – визуелни распореди, јасни рутини и точно определено време за учење и одмор за намалување на стресот.
- Стимулирање на мозокот – игри за работна меморија, вежби за внимание, техники за свесност и учење на организација и управување со времето.
„Кога овие чекори се комбинираат и прилагодат на детето, родителите често забележуваат значајни подобрувања веќе по два до три месеци – не само во училишните резултати, туку и во самопочитта, емоционалната стабилност и семејната атмосфера“, заклучува Фотуи.
