Родителите со илјадници години им пеат приспивни песни на бебињата за да ги смират и да им помогнат полесно да заспијат. Но, истражувањата покажуваат дека пеењето има многу подлабока улога – може да помогне и во раниот развој на јазикот.
Научници од Холандија откриле поврзаност меѓу начинот на кој бебињата го обработуваат ритамот во музиката и начинот на кој подоцна го обработуваат говорот. Студија објавена во списанието Developmental Science покажала дека бебињата кои подобро го препознаваат ритамот во музиката, полесно ги воочуваат и обрасците во говорот – а токму тоа е клучна вештина за учење нови зборови.
Стручњаците велат дека оваа поврзаност е сосема логична.
„И музиката и јазикот се засноваат на обрасци. Ритамот во музиката се групира на сличен начин како што слоговите во говорот се поврзуваат во зборови“, објаснува Џордин Ковелески Горман, логопед специјализиран за детски развој. „Ако мозокот на бебето е добар во препознавање звучни обрасци, тоа може да го поддржи и раниот развој на говорот.“
Слично размислување има и д-р Рејчел Алберт, доктор по психологија. „Бебињата се раѓаат како природни ‘детектори на обрасци’, а оваа студија убаво покажува колку музиката и јазикот се меѓусебно поврзани“, вели таа.
Како научниците ги истражувале бебешките мозоци
Во истражувањето учествувале 44 бебиња на возраст од 6 до 9 месеци. За следење на мозочната активност, истражувачите користеле EEG-капи – безбедни и неинвазивни „капи“ што ги мерат мозочните бранови.
„Работата со бебиња во EEG-истражувања секогаш е предизвик“, објаснува авторката на студијата, Ирис ван дер Вулп од Универзитетот во Утрехт. За бебињата да се чувствуваат удобно, тие седеле во скутот на родителите и имале играчки за одвлекување внимание.
Бебињата слушале два вида звуци: низа измислени зборови без паузи, но со повторувачки обрасци, како и музички ритми. Потоа научниците анализирале колку мозочната активност на бебињата се „усогласувала“ со тие обрасци.
„Бебињата кои успешно ги усогласувале мозочните бранови со музичкиот ритам, исто така успешно ги следеле и обрасците во говорот“, вели ван дер Вулп. „Тоа покажува дека постои преклопување во начинот на кој бебињата ја обработуваат музиката и јазикот.“
Дали музичкиот талент на родителите има влијание?
Оваа студија разби и еден чест мит – дека музичките способности се првенствено наследни.
„Не најдовме докази дека ритмичките способности се генетски наследни“, нагласува ван дер Вулп.
Она што се покажало како навистина важно е колку често родителите и бебињата заедно учествуваат во музички активности. Бебињата чии родители често пееле, слушале музика или се играле ритмички со нив, покажале посилни ритмички вештини, кои биле поврзани со подобри јазични способности.
„Врз основа на овие резултати, би им препорачала на родителите да поминуваат повеќе време пеејќи и слушајќи музика со своите деца“, вели ван дер Вулп.
Горман додава дека ова сознание е особено охрабрувачко: „Не мора да сте музички надарени, ниту да пеете совршено. Доволно е да пеете, да плескате, да потскокнувате и малку да се ‘глупирате’ со бебето.“
Зошто заедничкото музицирање е поважно од музиката во позадина
Пуштањето музика во позадина не е исто што и активно учество. Според Горман, токму интеракцијата има најголемо влијание.
„Кога родителите пеат со бебето, тие го забавуваат говорот, ги нагласуваат звуците, користат повторување и ги поврзуваат звуците со движења и изрази на лицето“, објаснува таа. „Сето тоа му помага на мозокот на бебето да почне да го организира и разбира говорот.“
Важен е и моментот во кој тоа се случува. Д-р Алберт истакнува дека бебињата најдобро учат кога звуците се поврзани со она на што во моментот им е насочено вниманието.
„Ако бебето си игра со коцки, родител кој реагира со пеење или зборување поврзано со таа игра ќе поттикне повеќе учење отколку постојано зборување за нешто неповрзано“, објаснува таа.
Што значи ова истражување – а што не
Дали тоа значи дека бебето треба веднаш да се запише во музичко училиште? Не нужно.
„Пораката не е дека шестмесечно бебе треба формални часови по музика“, вели Горман. „Важно е да се разбере дека она што родителите веќе го прават – пеење додека го пресоблекуваат бебето, плескање за време на играта, пеење песнички во када – навистина има смисла и вредност.“
Таа предупредува и да не се извлекуваат пребрзи заклучоци: „Ако бебето не покажува посебен интерес за музика, тоа не значи дека ќе има потешкотии со говорот. Развојот не е црно-бел. Ритмичките вештини се само еден дел од сложувалката – но не и целата слика.“
