Милиони баби и дедовци помагаат во воспитување на своите внуци, а научниците откриле дека тоа може да им помогне и во зачувување на нивните ментални способности. Ново истражување, објавено од Американската психолошка асоцијација, покажува дека грижата за внуците може да го забави когнитивното пропаѓање кај повозрасните лица.
Главната истражувачка Флавија Черекеш од Холандија и нејзините колеги анализирале податоци собрани во Велика Британија од речиси 3.000 баби и дедовци. Тие откриле дека постарите лица кои се грижеле за внуците – што вклучува ноќевања, грижа за болни деца, игра, помош околу домашни задачи, подготовка на оброци, како и носење и земање од училиште и вонучилишни активности – постигнувале подобри резултати на тестовите за меморија и вербална флуентност во споредба со оние кои не учествувале во грижата.
Бабите кои се грижеле за внуците покажале помал когнитивен пад во текот на шестгодишното истражување, во споредба со жени на иста возраст кои немале таква улога.
„Најмногу нè изненади тоа што за когнитивните функции поважно се покажа самото тоа што некој е баба или дедо кој учествува во грижата за внуците, отколку колку често ја обезбедувале таа грижа или што точно правеле со внуците“, изјави Черекеш во соопштението за студијата.
Чувство на цел и социјална вклученост
Психологот Дејл Аткинс, вели дека резултатите се логични. Улогата на баба или дедо ги одржува постарите лица социјално активни, ги поттикнува да користат вештини за планирање и решавање проблеми и им нуди можности за креативност и раскажување приказни.
„Се обидувате да разберете како размислува детето и да го видите светот низ неговите очи. Гледањето од друга перспектива е навистина важна когнитивна вештина“, вели Аткинс. „Тоа се активности што многу луѓе со текот на годините сè поретко ги практикуваат.“
Внуците можат да придонесат и за подобро ментално здравје кај постарите лица. Анкета на Институтот за здравствена политика и иновации при Универзитетот во Мичиген од 2024 година покажала дека постарите лица со барем еден внук поретко се чувствуваат изолирано отколку оние без внуци. Аткинс додава дека поминувањето време со внук или дури и менторирањето дете во заедницата „навистина помага во борбата против осаменоста, бидејќи дава чувство дека сè уште имате цел“.
Сè поголеми трошоци за чување деца
Сепак, улогата на баба и дедо носи и одредени предизвици. „Постои широко распространето мислење дека да се биде баба или дедо е најубавото нешто на светот“, вели ДиДи Мур, основачка на советодавната платформа More Than Grand. Кога тие очекувања не се совпаѓаат со секојдневната реалност, „на бабите и дедовците може да им биде многу тешко да си признаат дека понекогаш им е премногу“.
Некои премногу се вклучуваат во животите на внуците, што може да доведе до проблеми со поставување граници во односите со родителите. Други, пак, може да се чувствуваат како премногу да се потпираат на нив како постојана помош за чување деца. „Тоа може да создаде тензии“, вели Аткинс, особено ако бабите и дедовците веќе физички не можат да се справат со напорите, но чувствуваат обврска да помогнат.
Важно е да се постават граници
Черекеш во своето истражување истакнала и важна забелешка: „Грижата што се нуди доброволно, во поддржувачка семејна средина, може да има поинакви ефекти врз бабите и дедовците отколку грижата во постресна средина, каде што тие се чувствуваат недоволно ценети или имаат чувство дека грижата не е доброволна, туку наметната обврска.“
Мур нагласува дека е исклучително важно семејствата отворено да разговараат за границите и очекувањата. „Премногу семејства не водат вакви разговори“, вели таа. „Важно е родителите во разговорот да влезат со намера да ја слушнат и разберат перспективата на бабите и дедовците, наместо само да поставуваат правила и да очекуваат тие без приговор да се почитуваат.“
