Иако академската интелигенција е важна, воспитувањето на емоционално интелигентно дете е една од најважните задачи за секој родител. Емоционалната интелигенција (ЕИ) претставува важен сет на вештини што се развиваат со текот на времето и ја вклучуваат способноста за разбирање, изразување и управување со сопствените емоции, како и снаоѓање во меѓучовечките односи со емпатија и свесност.
Родителите можат да им помогнат на децата да ги усвојат овие вештини на која било возраст, овозможувајќи им да развијат емпатија, регулирање на емоциите и социјални вештини кои се клучни за снаоѓање во животот.
Предности на емоционалната интелигенција
Истражувањата спроведени во последните неколку децении покажуваат дека емоционалната интелигенција носи бројни придобивки што му користат на детето во текот на целиот живот. Од друга страна, нискиот ЕИ може да доведе до потешкотии во иднина.
Високиот коефициент на емоционална интелигенција се поврзува со подобри односи, бидејќи им помага на децата полесно да управуваат со конфликти и да создаваат подлабоки пријателства. Возрасните со висок ЕИ често имаат поквалитетни односи и во приватниот и во професионалниот живот.
Деветнаесетгодишна студија објавена во списанието American Journal of Public Health покажала дека социјалните и емоционалните вештини во предучилишна возраст можат да го предвидат успехот во животот. Децата кои на петгодишна возраст знаеле да споделуваат, да соработуваат и да следат упатства имале поголема веројатност да стекнат универзитетска диплома и да пронајдат работа со полно работно време до 25-годишна возраст.
Дополнително, повисокото ниво на емоционална интелигенција може да биде заштита од ментални нарушувања како што е депресијата. Детето кое знае да се смири кога е луто полесно ќе се снајде во тешки ситуации, а детето кое ги изразува чувствата на здрав начин има поголема веројатност да одржува здрави односи. Добрата вест е дека сите деца можат да ги научат овие вештини со поддршка од возрасните.
- Препознавање и именување на чувствата
Децата треба да научат да препознаваат како се чувствуваат, а родителите можат да им помогнат со именување на нивните емоции. Користете зборови што опишуваат различни чувства, како повреден, лут, среќен, возбуден, разочаран или исплашен. Можете и да му објасните на детето врз основа на што сте препознале како се чувствува.
На пример, ако детето е вознемирено затоа што изгубило во игра, можете да кажете:
„Забележав дека ги стегаш тупаниците и удираш со нозете. Изгледа дека си многу лут. Дали е така?“
Ако изгледа тажно, кажете: „Гледам дека се мрштиш и очите ти се полни со солзи. Дали си разочаран што денес нема да одиме кај баба и дедо?“
Користењето зборови како „лут“, „вознемирен“, „срамежлив“ и „повреден“ го гради речникот за изразување на чувствата, а важно е да се вклучат и позитивни емоции како „радосен“, „возбуден“ и „полн со надеж“.
- Покажете емпатија
Кога детето е вознемирено, дури и ако неговите емоции ви изгледаат претерани, важно е да не го омаловажувате тоа што го чувствува. Потценувачките коментари можат да му испратат порака дека со неговите чувства нешто не е во ред и да ја намалат веројатноста следниот пат да ви се довери.
Подобар пристап е да ги потврдите неговите чувства и да покажете емпатија, дури и ако не разбирате зошто е толку вознемирено. Ако детето плаче затоа што не може да оди во парк пред да ја среди собата, можете да кажете:
„И јас се вознемирувам кога не можам да правам нешто што сакам. Понекогаш е тешко да се завршат обврските кога не ни се прави.“
Кога детето чувствува дека го разбирате, помала е потребата силните емоции да ги изразува преку несоодветно однесување.
- Бидете пример во изразувањето на чувствата
Децата треба да научат да ги изразуваат емоциите на општествено прифатлив начин. Да се каже „Повреден сум“ е корисно, но викање на некого или уништување работи не е.
Најдобар начин детето да го научи тоа е преку вашиот пример. Користете зборови за чувства во секојдневниот разговор. На пример: „Лут/а сум кога гледам дека децата се злобни на игралиштето.“ „Среќен/на сум кога ни доаѓаат пријатели на вечера.“
Истражувањата покажуваат дека емоционално интелигентните родители почесто воспитуваат емоционално интелигентни деца, па работата на сопствените вештини ви помага да бидете подобар пример.
- Како да се справуваат со емоциите
Откако децата ќе научат да ги препознаваат своите емоции, треба да научат и како да се справуваат со нив на здрав начин. Да се научи како да се смири, да се развесели или да се соочи со стравот може да биде тешко за најмалите, па затоа е важно да им се покажат конкретни техники.
На пример, детето може да научи да дише длабоко кога е луто за да го смири телото. Кажете му да вдише низ нос и да издише низ устата, како да дува меурчиња од сапуница.
Можете и да направите „кутија за смирување“ во која ќе ставите боенка, омилена книга со вицови, смирувачка музика или лосиони со пријатен мирис. Ставете ги предметите во кутија што детето може да ја украси, а кога ќе се вознемири, потсетете го да ја искористи за да се смири.
- Решавање проблеми
Дел од емоционалната интелигенција е и учењето како да се решаваат проблеми. Откако чувствата ќе се именуваат и обработат, време е да се реши причината за проблемот.
На пример, ако детето е луто затоа што братот или сестрата постојано го прекинуваат додека игра видеоигра, помогнете му да смисли барем пет можни решенија.
На почетокот не е важно дали решенијата се добри – целта е да се поттикне размислувањето. Потоа помогнете му да ги процени предностите и недостатоците на секоја опција и да го избере најдоброто решение.
Кога детето ќе направи грешка, разговарајте за тоа што можело да се направи поинаку и како може да ја поправи ситуацијата. Бидете негов тренер, а не некој што го решава проблемот наместо него.
- Нека емоционалната интелигенција биде постојана цел
Без разлика колку детето изгледа емоционално интелигентно, секогаш има простор за напредок. Со растењето ќе се соочува со нови предизвици што ќе ги тестираат неговите вештини.
Затоа развивањето на овие способности нека биде дел од секојдневието. Додека детето е мало, разговарајте за чувствата секој ден. Анализирајте ги емоциите на ликовите од книги или филмови и разговарајте како можеле подобро да ги решат проблемите.
Исто така, користете ги грешките на детето како можности за учење. Кога се однесува несоодветно затоа што е луто или повреди нечии чувства, разговарајте за тоа што се случило и што би можело да направи поинаку следниот пат.
Со ваша постојана поддршка, детето може да развие емоционална интелигенција и ментална сила потребна за успех во животот.
