Учеството во логопедски терапии во подолг временски период може да им помогне на повеќето деца со аутизам да ги изговорат своите први зборови, сугерира најновата студија.
Нарушувањето од спектарот на аутизам, кое погодува едно од 31 дете во САД, често води до тешкотии со говорот, оставајќи многу деца невербални или принудени да учат да зборуваат многу подоцна од нивните невротипични врсници. Децата со аутизам кои имаат проблеми со говорот веќе долго време покажуваат придобивки од интензивни терапии, вербални вежби и асистивни помагала за време на нивните рани училишни години.
Новата студија сугерира дека говорно-јазичните терапии не само што се ефикасни, туку и дека две од три деца со аутизам имаат големи шанси да научат да зборуваат преку нив.
Детали за истражувањето
Истражувачите од Универзитетот Дрексел во Филаделфија анализирале над 700 претшколци со нарушување од спектарот на аутизам кои имале говорни интервенциски терапии во траење од шест месеци до две години. Во просек, децата поминувале околу 10 часа неделно на терапија.
Индивидуален пристап: Секое дете напредува со различно темпо – следењето на напредокот овозможува навремено прилагодување на методите
Од децата вклучени во студијата, две третини развиле говорен јазик, додека една третина останале невербални или не покажале напредок. Експертите веруваат дека децата успеале да го подобрат својот говор благодарение на следниве методи:
- Early Start Denver Model (ESDM): Се фокусира на игра и градење позитивни врски за поттикнување на јазикот.
- TEACCH терапија: Користи визуелни знаци, организиран простор и распореди за подобрување на говорот.
Тимот смета дека времетраењето на терапијата, а не нејзиниот интензитет, е клучниот фактор за подобри резултати. Ова значи дека наместо 20 до 40 часа неделно во краток временски период, поефикасно е да се посветат месеци или години со поумерен ритам од 10 часа неделно.
Став на експертите
Д-р Џакомо Виванти, автор на студијата и лидер на Одделот за рана детекција и интервенција при Институтот за аутизам „Еј-Џеј Дрексел“, изјави: „Кога родителите ме прашуваат дали нивното дете треба да ги посетува овие интервенции за да научи да зборува, одговорот и по оваа студија е сè уште ’да‘. Она што ни го кажува нашето истражување е дека дури и кога спроведуваме практики засновани на докази, некои деца заостануваат. Затоа, треба внимателно да го следиме одговорот на секое дете и да ја прилагодиме терапијата според индивидуалните потреби.“
Пораст на дијагнозите
Најновите податоци на ЦДЦ покажуваат дека едно од 31 дете во САД има аутизам, што е значителен пораст во споредба со почетокот на 2000-тите (кога соодносот беше 1 на 150).
Научниците сметаат дека времетраењето на терапијата, а не нејзиниот интензитет, е клучниот фактор за подобри резултати. Ова значи дека наместо 20 до 40 часа неделно во краток временски период, поефикасно е да се посветат месеци или години со поумерен ритам од 10 часа неделно
Сè уште не е сосема јасно што стои зад овој пораст, но американскиот министер за здравство Роберт Ф. Кенеди Помладиот, сугерираше дека еколошките токсини (како мувла, пестициди, адитиви во храната, одредени лекови или ултразвук) може да бидат дел од причините. Од друга страна, експертите забележуваат дека лекарите сега се многу поуспешни во дијагностицирањето, особено кај претходно занемарените групи како што се девојчињата и возрасните.
Методологија и резултати
Студијата, објавена во 2025 година во „Journal of Clinical Child & Adolescent Psychology“, евалуирала 707 деца на возраст помеѓу 15 месеци и пет години. Резултатите покажале:
- 66 % од децата кои на почетокот не зборувале, научиле поединечни зборови или напредувале во јазичните способности.
- 50 % од оние со минимален говор почнале да комбинираат зборови во фрази.
- Децата кои можеле да имитираат звуци и дејства на почетокот на студијата имале најголеми шанси за успех.
Имитацијата е првиот чекор: Децата кои прво учат да имитираат движења и звуци во игра, многу побрзо стигнуваат до првите зборови
Виванти објаснува дека невербалните предуслови за комуникација помагаат во создавање инфраструктура за говорниот јазик. „Имитирањето на она што го прават другите им помага подоцна да го имитираат и она што луѓето го зборуваат, а оттаму да го користат јазикот за да ги изразат своите мисли.“
Иако студијата има одредени ограничувања, како што е следењето на децата во период од само две години, тимот верува дека ова ќе отвори пат за посеопфатни истражувања. Виванти додава: „Честопати научниците се воздржани во споделувањето податоци за децата кои не покажуваат оптимален одговор на третманите, особено за интервенции кои се веќе воспоставени како ’засновани на докази‘. Овој труд ја покажува подготвеноста на заедницата за рана интервенција да соработува и да научи како најдобро да им се помогне на сите деца,“ пренесува Дејли мејл.
