Под мотото „Здрави бубрези за сите – се грижиме за луѓето, ја заштитуваме планетата“, денеска (12 март) се одбележува Светскиот ден на бубрегот, а оваа година е јубилејна – 20 години од почетокот на глобалната иницијатива за подигнување на свеста за здравјето на бубрезите.
Акцентот на кампањата е ставен на растечката поврзаност помеѓу здравјето на бубрезите и екологијата:
- Еколошки закани: Загадувањето на воздухот, топлотниот стрес, дехидрацијата и екстремните временски услови го зголемуваат ризикот и прогресијата на бубрежните заболувања.
- Одржливо здравство: Третманите како дијализата трошат големи количини вода, енергија и пластика за еднократна употреба. Здравствените системи мора да работат кон „позелена“ и поодржлива бубрежна нега.
- Моќта на превенцијата: Превенцијата и раната детекција остануваат најмоќните начини за заштита на луѓето и планетата.
Многупати нарекувана „тивка болест“, бубрежната болест често не покажува симптоми до напредните фази. Сепак, таа може да се спречи преку рана детекција и правилно управување со факторите на ризик како дијабетес, висок крвен притисок и дебелина.
„Бубрежната болест е меѓу првите десет причини за смрт кај незаразните болести, но сепак, останува недоволно препознаена,“ изјави Ли-Ли Хсиао од Меѓународното здружение за нефрологија (ISN). „Нашата мисија е јасна: подигнување на свеста, промовирање на раната детекција и приоритизирање на превенцијата.“
ХРОНИЧНАТА БУБРЕЖНА БОЛЕСТ КАЈ ДЕЦАТА Е РЕЛАТИВНО РЕТКА
И додека кај возрасните најчести причини за оштетување на бубрезите се дијабетесот и покачениот крвен притисок, кај децата најчесто станува збор за вродени аномалии на бубрезите и уринарниот тракт, наследни заболувања, како и одредени воспалителни болести на бубрезите.
Хроничната бубрежна болест (ХББ) е голем и растечки глобален здравствен предизвик кој засега 1 од 10 лица во светот. Честопати нечујна во раните фази, ХББ може да напредува незабележливо сè додека не предизвика сериозни здравствени последици
Хроничната бубрежна болест кај децата претставува состојба при која бубрезите постепено ја губат својата функција во период подолг од три месеци. Педијатрите предупредуваат дека и кај децата може да има сериозни последици доколку не се открие навреме. Бубрезите играат клучна улога во организмот – тие ја филтрираат крвта, ги отстрануваат штетните материи, ја регулираат рамнотежата на течности и минерали, и учествуваат во создавање на хормони важни за крвниот притисок и за производството на црвени крвни клетки.
Според препораките на Американската академија за педијатрија и меѓународните нефролошки водичи, раното препознавање и следење на оваа болест е клучно за да се спречи нејзиното напредување.
Причини за хронична бубрежна болест кај децата
Причините за ова заболување кај децата се разликуваат од оние кај возрасните. Најчесто станува збор за: вродени аномалии на бубрезите и уринарниот тракт, наследни болести на бубрезите, хронични воспаленија на бубрезите, болести на имунолошкиот систем, како и повторувачки уринарни инфекции.
Симптоми што не треба да се игнорираат
Во раната фаза болеста често поминува без симптоми. Подоцна може да се појават:
- оток околу очите или на нозете,
- замор и слабост,
- намален апетит,
- промени во мокрењето,
- висок крвен притисок,
- заостанување во растот и развојот.
Зошто е важно раното откривање
Според препораките на Американската академија за педијатрија, раното откривање може значително да го забави напредувањето на болеста. Тоа се постигнува со редовни анализи на урина и крв, мерење на крвниот притисок, следење на растот и развојот и навремено лекување на уринарни инфекции.
Особено е важно да се следат децата кои имаат вродени аномалии на бубрезите, бидејќи тие имаат поголем ризик за развој на хронична бубрежна болест.
Додека кај возрасните најчести причини за оштетување на бубрезите се дијабетесот и покачениот крвен притисок, кај децата најчесто станува збор за вродени аномалии на бубрезите и уринарниот тракт, наследни заболувања, како и одредени воспалителни болести на бубрезите
8 ЗЛАТНИ ПРАВИЛА ЗА НАМАЛУВАЊЕ НА РИЗИКОТ ОД БУБРЕЖНИ ЗАБОЛУВАЊА
Ризикот од бубрежни заболувања може да се намали со следење на 8-те златни правила – едноставни, практични совети кои им помагаат на луѓето да ги заштитат своите бубрези и да го одржат здравјето. Овие правила се клучниот столб на кампањата за Светскиот ден на бубрегот и помагаат да се намали ризикот од хронични заболувања.
- Бидете активни и во добра форма
Редовното вежбање и физичката активност помагаат во одржување на идеална телесна тежина и го намалуваат крвниот притисок. Кога притисокот е под контрола, бубрезите работат многу полесно.
- Редовно контролирајте го шеќерот во крвта
Дијабетесот е најчестата причина за откажување на бубрезите. Кај луѓето со дијабетес, околу половина развиваат оштетување на бубрезите, но тоа може да се спречи или забави ако шеќерот се држи во нормални граници.
- Следете го крвниот притисок
Високиот крвен притисок е познат како „тивок убиец“ бидејќи ретко дава симптоми, а директно ги оштетува малите крвни садови во бубрезите. Идеалниот притисок за возрасен човек е 120/80 mmHg.
Бубрезите играат клучна улога во организмот – тие ја филтрираат крвта, ги отстрануваат штетните материи, ја регулираат рамнотежата на течности и минерали, и учествуваат во создавање на хормони важни за крвниот притисок и за производството на црвени крвни клетки
- Јадете здраво и контролирајте ја тежината
Намалете го внесот на солена храна и преработки. Препораката е до 5 грама сол дневно (околу една кафена лажичка). Ова помага да се спречат камења во бубрезите и хипертензија.
- Одржувајте здрав внес на течности
За повеќето луѓе, 1,5 до 2 литри вода дневно е оптимална количина. Водата им помага на бубрезите да го исфрлат натриумот и токсините од телото. Сепак, не треба да се претерува – слушајте ја сопствената жед.
- Не пушете
Пушењето го забавува протокот на крв до бубрезите. Кога помалку крв допира до нив, тие не можат правилно да ја филтрираат крвта. Исто така, пушењето го зголемува ризикот од рак на бубрезите за 50 %.
- Внимавајте со лековите против болки
Честото и долготрајно користење на лекови како што е на пример ибупрофен (т.н. нестероидни антиинфламаторни лекови) може да предизвика сериозно оштетување на бубрезите. Користете ги само кога е навистина неопходно.
- Проверете ја бубрежната функција ако сте во ризична група
Проверете ја функцијата на вашите бубрези доколку имате еден или повеќе од факторите за „висок ризик“: дијабетес, хипертензија (висок крвен притисок), прекумерна телесна тежина или семејна историја на бубрежни заболувања.
