Многу родители првата средба со своето дете ја опишуваат како љубов на прв поглед. И научниците денес потврдуваат дека промените што се случуваат во мозокот кога ќе добиеме дете се многу слични на оние што се случуваат кога се заљубуваме. Овие промени најчесто се поизразени кај младите мајки, кај кои мозокот почнува да се менува уште за време на бременоста.
Љубовта и грижата започнуваат во мозокот
Истражувањата покажуваат дека промените се случуваат во повеќе делови од мозокот: сивата маса се згуснува, а мозочната активност се зголемува во регионите задолжени за сочувство, анксиозност и социјални интеракции. Благодарение на овие промени, но и на „поплавата“ од хормони за време на бременоста и по породувањето, мајката станува силно поврзана со своето бебе. Покрај длабоката љубов, се јавуваат и изразени заштитнички пориви и постојана загриженост.
Истражувачот на мозокот Пилјунг Ким вели дека кај многу мајки во првите месеци по породувањето се појавуваат симптоми слични на опсесивно-компулсивно однесување, како прекумерно миење раце или постојано проверување дали бебето дише.
„Мајките во тој период многу размислуваат за работи врз кои всушност немаат контрола. Постојано мислат на бебето – дали е здраво, дали е болно, дали е сито. Во мозокот на жените, како и кај животните за време на мајчинството, се случуваат промени што ја поттикнуваат силната потреба да се грижат за своето дете“, објаснува Ким.
Чудесната амигдала
За мајчинските чувства и однесување одговорни се неколку меѓусебно поврзани региони во мозокот, а посебно важна улога има амигдалата – група неврони во облик на бадем, поврзана со емоции како страв, вознемиреност и агресија. Кај мајките, активноста на амигдалата се зголемува во неделите и месеците по раѓањето на детето.
Научниците сметаат дека зголемената активност на амигдалата, поттикната од хормоните, ги прави мајките исклучително чувствителни на потребите на своето бебе. Истражувањата покажуваат дека оваа мозочна активност е директно поврзана со силните емоции што мајката ги чувствува кон сопственото дете, во споредба со другите бебиња.
Поплава од „хормони на љубовта“
Сето ова е тесно поврзано и со хормоните кои ја „преплавуваат“ амигдалата. Таа има сè повеќе рецептори за хормони како окситоцин, кој се лачи во зголемени количини за време на бременоста, породувањето и доењето.
„Промените се видливи и на хормонално ниво и во мозокот. Нивото на окситоцин – хормон одговорен за поврзувањето меѓу мајката и новороденчето кај сите цицачи – драстично расте за време на бременоста и по породувањето. Колку мајката е поангажирана во грижата за бебето, толку порастот на окситоцин е поголем“, објаснува невронаучничката Рут Фелдман.
Најголемите промени во мозокот се случуваат со првото дете, а не е целосно познато дали мозокот некогаш целосно се враќа во состојбата пред породувањето. Важно е да се напомене дека овие промени не се резервирани само за мајките – тие можат да се забележат и кај татковците, особено кај оние кои се активно вклучени во грижата за бебето.
