Родителите често забележуваат дека нивното дете се однесува на начин што изгледа како постојано да сака да привлече внимание – без разлика дали станува збор за чести испади на лутина, прекинување разговори, хистерични реакции или постојано барање потврда. Ваквото однесување не мора да значи лошо воспитување или негово отсуство, туку може да биде природен дел од детскиот развој и начин на кој детето се обидува да ги изрази своите емоции и потреби.
Додека дома ваквото однесување може да биде напорно за родителите, во училиште барањето внимание може да ја попречува наставата, да ги вознемирува другите ученици и да предизвика недоразбирање од страна на наставникот.
Што значи однесување со барање внимание?
Однесувањето со барање внимание ги опфаќа сите ситуации во кои детето презема одредени активности за да предизвика реакција од возрасните или врсниците. Тоа може да биде едноставно повторливо поставување прашања, но и драматични испади, прекинување на разговори, дофрлување коментари таму каде што не се побарани ниту соодветни и слично.
Ваквото однесување е дел од детското истражување на светот и начините на кои функционира социјалната средина – но понекогаш може да стане зачестено или вознемирувачко.
Зошто децата го прават тоа?
Постојат повеќе причини поради кои децата можат да развијат модели на однесување со барање внимание:
Незадоволени емоционални потреби – детето може да чувствува дека не е доволно забележано или важно, па се обидува да го стави фокусот на себе.
Потешкотии во комуникацијата и социјалните вештини – кога детето не знае јасно да изрази што сака или што чувствува, понекогаш посегнува по погласно или поинтензивно однесување.
Семејна и срединска динамика – стрес дома, премногу обврски или негативни интеракции можат да ја зголемат потребата за внимание.
Невроразвојни фактори – децата со потешкотии како АДХД или со проблеми во емоционалната регулација почесто покажуваат вакво однесување, бидејќи им е потешко да ги контролираат импулсите.
Како да ги препознаете моделите на барање внимание?
Некои вообичаени показатели се:
- често прекинување разговори или други лица,
- претерани „сцени“ или хистерии за да се добие реакција,
- однесување што намерно предизвикува позитивна или негативна реакција,
- постојано барање потврда или повторување приказни за да се насочи вниманието кон себе.
Како родителот може да реагира на паметен начин?
Наместо игнорирање или строга казна, стручњаците ги препорачуваат следниве пристапи:
Пофалете го доброто однесување – кога детето на соодветен начин бара внимание, веднаш препознајте го тоа и „наградувајте“ со топол збор или квалитетно време поминато заедно.
Поттикнувајте комуникација и емоционална писменост – научете го детето јасно и мирно да каже што чувствува и што му е потребно.
Поставете јасни и доследни граници – објаснете што е прифатлив начин на барање внимание (на пример: „Зборувај кога те слушам“, наместо викање).
Бидете модел за здрави обрасци – покажете како се дава и како се бара внимание на почитувачки начин.
Помогнете му да ги регулира емоциите – воведете едноставни техники за саморегулација, како длабоко дишење или кратка пауза за смирување.
Зошто е важно да се реагира навреме?
Доколку однесувањето со барање внимание често се повторува без соодветна поддршка и насоки, тоа може да влијае врз способноста на детето да гради квалитетни односи со врсниците и возрасните. Исто така, може да ја отежни изградбата на самодоверба и социјални вештини.
Навремената, смирена и доследна реакција не само што го намалува проблематичното однесување, туку му помага на детето да научи поздрави начини за изразување на своите потреби – што е основа за неговиот понатамошен емоционален и социјален развој.
