ПИШУВА:
Д-р сци. Драган Ѓорѓиевски
претседател на Здружението на лекари по општа и семејна медицина – ЗЛОМ-СМ и потпретседател на Европската унија на семејна медицина (УЕМО)
♦♦♦♦♦♦♦
ГРИЖА ЗА ПАЦИЕНТИТЕ ВО ВРЕМЕ НА ДИГИТАЛНАТА ЕРА
Секоја година на 19 мај, светот го одбележува Денот на семејниот лекар – ден посветен на професијата која претставува основа на секој функционален и одржлив здравствен систем. Овој ден е можност да се истакне значењето на семејната медицина, но и да се оддаде признание на илјадниците семејни лекари кои секојдневно, тивко и посветено, се грижат за здравјето на пациентите и нивните семејства.
Овогодишното мото „Грижа за пациентите во време на дигиталната ера“ – ја нагласува трансформацијата низ која поминува современото здравство. Светот се менува со огромна брзина. Технологијата станува дел од секој аспект на нашето живеење, а здравствената заштита не е исклучок. Дигитализацијата носи нови можности, нови алатки и нови начини на комуникација и организација на грижата за пациентите. Но, истовремено, таа отвора и важни прашања: како да се зачува човечкиот пристап во медицината? Како технологијата да му служи на пациентот, а не да го оддалечи од лекарот? Како да се зачува довербата, емпатијата и блискоста во време кога сè повеќе процеси стануваат виртуелни и автоматизирани?
Семејниот лекар е првата точка на контакт на пациентот со здравствениот систем. Тој е лекарот кој го познава пациентот не само преку медицинската документација, туку и преку неговата животна приказна, семејството, навиките, стравовите и секојдневните предизвици. Токму затоа семејната медицина не претставува само лекување на болести, туку континуирана и сеопфатна грижа за човекот во сите фази од животот – од детството до староста.
Во време кога здравствените системи се соочуваат со бројни предизвици, семејните лекари остануваат столбот на примарната здравствена заштита и чувари на континуитетот на грижата
Во современото општество, семејниот лекар има сè покомплексна улога. Освен дијагностицирање и лекување, тој е советник, делува превентивно, координатор на здравствената грижа, психолошка поддршка и често најдостапниот здравствен професионалец за пациентите. Во време на хронични заболувања, стареење на населението и растечки здравствени потреби, значењето на примарната здравствена заштита е поголемо од кога било.
Дигиталната ера донесе големи промени во секојдневната работа на семејните лекари. Електронските здравствени картони, електронските рецепти и упати, онлајн закажувањето, телемедицината, дигиталната комуникација со пациентите и современите системи за следење на хроничните заболувања денес се составен дел од здравствениот систем. Овие алатки овозможуваат побрза и поефикасна работа, подобра организација и полесен пристап до информации, што директно придонесува за поквалитетна здравствена грижа.
Особено значајна е можноста за подобро следење на хроничните пациенти. Лицата со хипертензија, дијабетес, кардиоваскуларни и респираторни заболувања имаат потреба од континуирана контрола, редовни прегледи и навремени интервенции. Благодарение на дигиталните системи, лекарите можат полесно да ги следат резултатите, да добиваат предупредувања за потребни контроли и да обезбедат подобра координација на грижата. Ова е особено важно во услови кога бројот на хронични заболувања постојано расте.
Во дигиталната ера пациентите имаат пристап до огромен број информации преку интернет и социјалните мрежи. Иако ова може да придонесе за поголема информираност, истовремено создава ризик од ширење дезинформации, непроверени совети и лажни медицински информации. Во такви услови, улогата на семејниот лекар како доверлив и стручен извор на информации станува уште позначајна
Пандемијата со КОВИД-19 дополнително ја покажа важноста на дигиталните алатки во медицината. Во период кога физичкиот контакт беше ограничен, токму семејните лекари останаа најдостапната поддршка за пациентите. Телефонските консултации, електронските рецепти, онлајн комуникацијата и дигиталното следење на пациентите овозможија континуитет на здравствената грижа и во најтешките моменти. Но, пандемијата, исто така, потсети дека технологијата никогаш не може целосно да го замени директниот контакт помеѓу лекарот и пациентот.
Во дигиталната ера пациентите имаат пристап до огромен број информации преку интернет и социјалните мрежи. Иако ова може да придонесе за поголема информираност, истовремено создава ризик од ширење дезинформации, непроверени совети и лажни медицински информации. Во такви услови, улогата на семејниот лекар како доверлив и стручен извор на информации станува уште позначајна. Лекарот не е само оној што препишува терапија, туку и оној што помага пациентот правилно да ги разбере информациите, да донесе здрави одлуки и да избегне штетни практики.
Во време на хронични заболувања, стареење на населението и растечки здравствени потреби, значењето на примарната здравствена заштита е поголемо од кога било
Современата технологија отвора и нови можности за превенција. Дигиталните системи овозможуваат навремени потсетници за вакцинација, скрининг програми, превентивни прегледи и контроли. Со помош на податоците и аналитиката, семејните лекари можат подобро да ги препознаат ризиците кај пациентите и порано да реагираат. Превенцијата останува една од најважните задачи на семејната медицина, бидејќи најдобрата терапија е спречувањето на болеста пред таа да се развие.
Но, и покрај сите технолошки достигнувања, суштината на медицината останува непроменета – пациентот секогаш мора да биде во центарот на грижата. Ниту една апликација, компјутер или алгоритам не може да ја замени емпатијата, вниманието и човечкиот разговор. Пациентите не бараат само точна дијагноза, туку и чувство дека некој ги слуша, ги разбира и искрено се грижи за нивното здравје.
Семејниот лекар често е присутен во најважните и најтешките моменти од животот на пациентите – при раѓање, болест, хронични состојби, психолошки кризи и стареење. Тоа е професија што бара не само знаење и стручност, туку и трпение, посветеност и голема човечност. Во време кога здравствените системи се соочуваат со бројни предизвици, семејните лекари остануваат столбот на примарната здравствена заштита и чувари на континуитетот на грижата.
Семејната медицина не претставува само лекување на болести, туку континуирана и сеопфатна грижа за човекот во сите фази од животот – од детството до староста
Овој ден е и потсетник за потребата од поголема поддршка на семејната медицина. Инвестициите во примарната здравствена заштита, подобрувањето на условите за работа, дигиталната инфраструктура, едукацијата и задржувањето на младите лекари се клучни за иднината на здравствените системи. Без силна семејна медицина, нема силно јавно здравје.
По повод 19 Мај – Денот на семејниот лекар, упатуваме искрена благодарност до сите семејни лекари, медицински сестри и здравствени тимови за нивната секојдневна работа, пожртвуваност и грижа за пациентите. Нивната работа често останува тивка и незабележана, но нејзината вредност е огромна и незаменлива.
Нека овогодишното мото биде потсетник дека технологијата треба да биде средство за подобра и подостапна здравствена грижа, но дека човечноста, довербата и емпатијата секогаш ќе останат срцето на медицината.
Среќен 19 Мај – Денот на семејниот лекар!
