-
Неонаталниот период се првите четири недели од животот на бебето, кога се случуваат важни промени и развој.
-
Во овој период бебињата имаат чести здравствени прегледи и внимателно се следат за можни компликации.
-
Важно е да побарате поддршка и да разговарате со вашиот лекар доколку имате тешкотии во грижата за бебето за време на неонаталниот период.
♦♦♦♦♦♦♦
Неонаталниот период ги опфаќа првите четири недели од животот на новороденчето, без разлика дали бебето е родено во термин или предвреме. Тоа е период на брзи промени и развој, во кој се воспоставуваат обрасци за доенечката возраст, како што се хранењето и поврзувањето со родителите. Исто така, ова е периодот кога постои најголем ризик од компликации по раѓањето или кога за првпат може да се откријат вродени мани или конгенитални состојби.
Важноста на неонаталниот период
Новороденчињата внимателно се набљудуваат во првите неколку часа од животот. Ова е особено важно кај предвремено родените бебиња, кои се раѓаат пред 37. недела од бременоста, или доколку имало какви било компликации за време на породувањето. Бебето во развој поминува низ значаен раст за време на бременоста, вклучително и во последните месеци и недели. Предвремено родените бебиња може да имаат повеќе проблеми, вклучувајќи незрели бели дробови, тешкотии во регулирањето на телесната температура, слабо хранење и бавно зголемување на телесната тежина. Во 2018 година, предвременото раѓање и ниската родилна тежина учествувале со околу 17 % од смртните случаи кај доенчиња (смрт пред 1 година од животот).
Веднаш по раѓањето, медицинскиот тим брзо ги проверува виталните знаци на бебето, неговата будност и општата здравствена состојба. Доколку бебето има тешкотии со дишењето, може да му се обезбеди дополнителен кислород и друга итна медицинска нега. Може да слушнете дека на бебето му е доделен Апгар-скор, кој се заснова на следниве параметри:
- Боја.
- Срцев ритам.
- Рефлекси.
- Мускулен тонус.
- Дишење.
Нумеричките резултати се собираат за секоја категорија и повторно се проценуваат на секои пет минути во текот на првите 20 минути од животот на бебето. Ниските резултати или проблеми во која било од овие области може да доведат до потреба од дополнителна грижа за бебето. Целта е новороденчето и родителот да бидат заедно во овој период и да започнат со хранење и поврзување.
Ризици и компликации
Неонаталниот период е најризичниот период по раѓањето. На глобално ниво, 2,4 милиони доенчиња починале во првиот месец од животот во 2019 година. Стапките на смртност во овој период се намалиле во изминатите неколку децении, но компликациите за време на бременоста и породувањето и понатаму се значајни, при што 75 % од смртните случаи кај доенчиња се случуваат во првата недела од животот.
Со соодветна пренатална нега, некои компликации или состојби може да се идентификуваат пред породувањето, а новороденчињата може да бидат означени како високоризични уште пред да се родат. Ова им дава на медицинските тимови адекватно предупредување и време да се осигурат дека потребната опрема и услови за грижа за бебето се подготвени во моментот на раѓањето.
Дури и кај бебињата кои не се означени како високоризични пред раѓањето, здравствените работници внимателно ќе го следат бебето по раѓањето, со цел евентуалната болест или компликација да се забележи во првите два часа од животот.
Можни компликации или проблеми за време на породувањето и неонаталниот период вклучуваат:
- Вродени мани.
- Повреди при раѓање.
- Проблеми со дишењето.
- Инфекција.
- Жолтица.
- Ниска родилна тежина.
- Ниско ниво на шеќер во крвта.
- Невролошки проблеми, како што се напади.
- Тешкотии при хранење.
- Проблеми со регулирање на телесната температура.
- Застој во развојот.
- Проблеми со видот.
- Проблеми со слухот.
- Анемија.
- Хормонални нарушувања, како што се нарушувања на тироидната жлезда.
- Повраќање или абнормалности во празнењето на столицата.
Новороденчињата на кои им е потребна нега поради предвремено раѓање или други неонатални компликации може да имаат потреба од лекување во оддел за интензивна неонатална нега по раѓањето. Доколку не се појават компликации, породилниот тим започнува со планирање на преминот на бебето кон постнатална грижа неколку часа по породувањето. Болниците во Соединетите Американски Држави се обврзани да обезбедат најмалку 48-часовен болнички престој по вагинално породување и 96-часовен по царски рез.
Што се случува во неонаталниот период
Многу работи се случуваат за време на неонаталниот период – особено веднаш по раѓањето. Иако секое бебе се развива со различно темпо, еве неколку општи пресвртници што може да се очекуваат во овој период.
- Во болница
Вашето бебе ќе помине низ низа тестови и скрининзи за вообичаени заболувања, проблеми со слухот и друго. Може да ја прими првата доза од вакцината против хепатит Б, како и интрамускулна инјекција витамин К за спречување на компликации со крвавење. Исто така, ќе му биде нанесена маст за очи за да се спречат одредени инфекции кои може да се пренесат за време на породувањето.
Со соодветна пренатална нега, некои компликации или состојби може да се идентификуваат пред породувањето, а новороденчињата може да бидат означени како високоризични уште пред да се родат. Ова им дава на медицинските тимови соодветно предупредување и време да се осигурат дека потребната опрема и услови за грижа за бебето се подготвени во моментот на раѓањето
Може да биде побарано од вас да изберете педијатар пред породувањето, или медицинскиот тим ќе ви помогне да пронајдете таков. Пред да ја напуштите болницата, треба да имате воспоставен план за понатамошна грижа за вашето бебе.
- Прва недела
Во првата недела по раѓањето, вие и вашето бебе ќе се запознавате еден со друг. Поврзувањето и хранењето се главните задачи во оваа прва недела. Без разлика дали доите или користите адаптирано млеко, шемите на мокрење и празнење на столицата ќе ви покажат дали бебето добива доволно храна.
Вообичаено е новороденчињата да изгубат тежина по раѓањето. Не треба да се вознемирувате ако вашето бебе спие многу во оваа прва недела. Не е невообичаено новороденчињата да спијат од 14 до 17 часа на ден во првите недели од животот. Но, тие ќе се будат на секои два до четири часа за хранење. Очекувајте ја вашата прва контролна посета кај педијатар надвор од болницата еден до четири дена по раѓањето.
- Втора недела
Спиењето и хранењето во оваа фаза се нередовни. Вашето бебе може да го доживува својот прв нагол раст, при што веќе ја достигнало родилната тежина и повеќе од тоа. Повеќето бебиња во овој период ќе внесуваат од 500 до 700 мл мајчино млеко или адаптирано млеко дневно. Веднаш разговарајте со вашиот здравствен работник ако имате тешкотии со хранењето или ако забележите намалување на бројот на мокри или валкани пелени.
- Трета недела
Распоредите за хранење и спиење сè уште се непостојани, но во овој период вашето бебе ќе почне да ја подобрува контролата на мускулите. Повеќето бебиња почнуваат да ја подигаат главата и треба редовно да имаат време поминато на стомак („tummy time“) за да се развие силата. Вашиот педијатар внимателно ќе ја следи телесната тежина и растот на бебето во првите неколку недели од животот, со цел да се откријат евентуални рани проблеми со хранењето.
- Четврта недела
Официјално го достигнавте крајот на неонаталниот период. Кај многу родители, хранењето и спиењето стануваат поредовни во оваа фаза. Вашето бебе може повеќе да реагира на вас, бидејќи сетилата како слухот и видот се развиваат. Можеби дури ќе почнете да препознавате одредени обрасци во звуците и плачот што ги испушта вашето бебе. Очекувајте уште една посета кај педијатар во овој период, за да се разгледа растот на бебето, да се разговара за грижата во следните фази и да се примат дополнителни вакцини.
Справување
Справувањето со предизвиците на неонаталниот период може да биде тешко. По раѓањето на вашето новороденче, ќе се соочите со хормонални и физички промени по породувањето, како и со евентуалните компликации што сте ги имале. Дури и родителите кои не го родиле своето бебе може да имаат тешкотии со распоредите за спиење и хранење или со поврзувањето со бебето.
Разговарајте со вашиот здравствен работник ако се соочувате со тешкотии во грижата за вашето бебе. Осигурете се дека имате добар систем за поддршка уште пред раѓањето и не плашете се да побарате помош. Бидете свесни за знаците на постпородилна депресија. Вашиот педијатар и болницата треба да ви ја објаснат основната грижа за новороденче и да ви помогнат вам и на вашето бебе да останете на добар пат во однос на растот и развојот. (Verywell Health)
