Родителите често веруваат дека ако нешто не е во ред, детето само ќе дојде и ќе им се довери. Но во пракса често се случува спротивното – децата молчат, се повлекуваат или важните работи ги споделуваат со пријатели, а не со родителите. И тоа не е случајно.
Истражувањата од областа на развојната психологија покажуваат дека отворената комуникација меѓу родителите и децата не се случува спонтано, туку се гради преку секојдневните реакции на родителите. Со други зборови, ако детето не ви се доверува, најчесто причината не е што „не сака да зборува“, туку што научило дека разговорот со родителот не е безбедно место.
Ова се некои од знаците што може да укажуваат дека детето не се чувствува пријатно да ви се довери:
- Дава кратки, нејасни одговори и не влегува во детали
- Избегнува разговори за лични или емоционални теми
- Често вели „ништо не е“ или „добро сум“, иако е очигледно спротивното
- Брзо ја менува темата кога разговорот станува посериозен
- Повеќе им се доверува на пријателите отколку на родителите
- Делува напнато или непријатно кога го прашувате нешто
- Не споделува важни настани од својот живот (училиште, пријатели, проблеми)
- Избегнува контакт или физички се оддалечува за време на разговор
- Често крие работи или кажува половични информации
- Реагира одбранбено или се затвора кога ќе поставите прашање
- Не бара совет или помош, дури и кога е очигледно дека му треба
- Има чувство дека ќе биде критикувано или казнето ако ја каже вистината
- Разговорите брзо завршуваат или детето наоѓа начин да ги прекине
Важно е да се нагласи дека довербата не е еднократна одлука, туку резултат на однос што се гради со години. Дете кое од најрана возраст чувствува дека е слушнато без прекинување, дека неговите емоции се признаени и дека грешките не водат автоматски до казна, има многу поголема веројатност да им се обрати на родителите и во потешки ситуации.
Од друга страна, ако тоа недостасува, довербата не може „да се вклучи“ кога детето ќе влезе во пубертет. Тогаш често е доцна за нагли промени, па родителите се прашуваат каде погрешиле.
Добрата вест е дека односот може да се подобри. Стручњаците советуваат родителите да почнат од сопствените реакции – помалку осудување, повеќе слушање; помалку нудење решенија, повеќе разбирање. Тоа не значи попуштање или губење авторитет, туку создавање простор во кој детето ќе се чувствува сигурно да биде искрено, без страв.
