Во воспитувањето на децата неопходно е да постојат правила, граници и одреден авторитет. Во минатото семејните односи најчесто биле поставени строго хиерархиски, а дисциплината се одржувала преку послушност. Денес, семејствата функционираат на поинаков начин – односите се подемократски, но улогите на родителите и децата сѐ уште се јасно дефинирани.
Многу родители се прашуваат: дали моето дете ме почитува или едноставно ми се плаши?
Иако на прв поглед овие две работи може да изгледаат слично, тие имаат сосема различно влијание врз детскиот развој. Почитта се темели на доверба, љубов и восхит, додека стравот создава несигурност, потчинетост или бунт.
1. Дали детето ви се доверува?
Еден од најдобрите показатели за здрав однос е степенот на доверба.
Кога детето се соочува со проблем, дилема или грешка, дали доаѓа кај вас за совет и поддршка? Ако одговорот е „да“, тоа најверојатно значи дека ве почитува и има доверба во вас.
Таквите деца знаат дека родителот ќе ги сослуша, ќе им помогне да ја разберат ситуацијата и ќе ги насочи кон решение, дури и кога ќе згрешат.
Од друга страна, ако детето крие важни работи од вас и се обидува да избегне разговор, можно е да се плаши од критики, казни или осуда.
2. Може ли слободно да ги изразува своите чувства?
Децата кои се чувствуваат сигурно во односот со родителите немаат страв да покажат тага, лутина, разочараност или несогласување.
Тие знаат дека нивните емоции ќе бидат прифатени и разбрани, дури и кога родителите не се согласуваат со нивното однесување.
Во семејства каде што доминира стравот, децата често ги потиснуваат своите чувства за да избегнат негативни реакции. Со текот на времето тоа може да доведе до емоционални тешкотии и намалена самодоверба.
3. Каков е квалитетот на вашиот однос?
Почитта создава топли, блиски и стабилни односи.
Децата кои ги почитуваат своите родители обично сакаат да поминуваат време со нив, разговараат отворено и чувствуваат емоционална поврзаност.
Секако, конфликтите и несогласувањата се нормален дел од секое семејство, но генерално постои чувство на сигурност и меѓусебна почит.
Кога детето живее во страв, односот често станува ладен и дистанциран. Детето може да изгледа повлечено, рамнодушно или постојано напнато во присуство на родителот.
4. Дали има право на свое мислење?
Децата кои ги почитуваат родителите се чувствуваат доволно сигурни за да поставуваат прашања, да изразуваат несогласување или да предлагаат компромиси.
Тоа не значи дека не ги почитуваат правилата, туку дека знаат дека нивниот глас е важен и дека можат да разговараат за одредени ситуации.
Наспроти тоа, децата кои се плашат од родителите најчесто слепо се покоруваат, без да ги разберат причините зад правилата. Таквата послушност понекогаш подоцна може да прерасне во силен бунт и отпор.
5. Колку е самостојно вашето дете?
Самостојноста е уште еден важен показател.
Децата кои растат во средина исполнета со поддршка и разбирање имаат поголема самодоверба да испробуваат нови работи, да прифаќаат предизвици и да учат од своите грешки.
Тие не се плашат да побараат помош кога им е потребна и знаат дека грешките се дел од процесот на учење.
Од друга страна, кога родителите користат страв како средство за воспитување, кај децата често се развива силен страв од неуспех. Поради тоа избегнуваат нови искуства и се фокусираат само на тоа да не направат грешка.
Почитта се гради, не се наметнува
Ако забележувате дека често прибегнувате кон претерана строгост или авторитарен пристап, никогаш не е доцна за промена.
Децата најдобро напредуваат кога се чувствуваат сакани, разбрани и прифатени. Слушајте ги, покажете емпатија, дозволете им да учат од своите грешки и охрабрете ги да ги изразуваат своите мисли и чувства.
Таквиот пристап нема да го намали вашиот авторитет. Напротив, ќе ви помогне да изградите однос заснован на доверба и почит – темел на здравото родителство и емоционалниот развој на детето.
