„Зошто јас не сум поканет?“, „Сите други го имаат тоа“, „Само јас не одам…“ – реченици кои родителите сè почесто ги слушаат. Зад нив често се крие ФОМО, односно страв од пропуштање – чувство дека другите постојано имаат подобри, позабавни или поважни искуства.
Иако овој поим најчесто се поврзува со возрасните, експертите предупредуваат дека сè почесто се појавува и кај децата – дури и кај најмалите.
Што е ФОМО кај децата?
ФОМО е чувство дека сме исклучени од нешто важно или забавно. Кај децата може да се појави:
- Кога не се поканети на роденден
- Кога ќе пропуштат дружење или активност
- Или кога на социјалните мрежи гледаат што прават нивните врсници
Проблемот е што децата она што го гледаат на интернет го доживуваат како целосна реалност, иако најчесто станува збор само за „најубавите моменти“ – извадени од контекст или дури и наместени.
Тоа може да поттикне:
- Љубомора
- Чувство на помала вредност
- Незадоволство од сопствениот живот
Како да препознаете ФОМО кај детето?
Експертите предупредуваат дека ФОМО не секогаш се покажува директно. Најчести знаци се:
- постојано споредување со другите
- опседнатост со тоа што прават врсниците
- тага, лутина или разочараност поради пропуштени настани
- неможност да ужива во моментот
- зголемена анксиозност по користење социјални мрежи
Понекогаш детето ќе го каже тоа отворено („Сите освен мене…“), но често се забележуваат суптилни промени во однесувањето.
Зошто ФОМО е почест денес?
Главната причина се социјалните мрежи.
Децата денес постојано имаат увид во животите на другите – каде биле, со кого, кој бил поканет, кој славел роденден или добил нов уред. Порано важеше принципот „што не знаеш – не боли“, но денес децата знаат сè, а тоа знае да боли.
Она што не го гледаат е реалноста зад објавите.
Затоа е важна медиумската писменост – децата треба да научат дека содржината на интернет е селектирана и разубавена.
Како да му помогнете на детето?
Разговарајте – без осудување
Најважно е детето да има простор да ги изрази своите чувства. Именувајте ги емоциите и покажете дека се нормални.
Објаснете како функционираат социјалните мрежи
Кажете му јасно: „Тоа што го гледаш не е целата слика.“
Поттикнувајте активности надвор од екран
Децата кои имаат хобија, спорт или интереси помалку се споредуваат со другите.
Поставете граници за екраните
Договорете правила заедно, воведете време без телефон и бидете пример.
Научете го дека е нормално да се пропушти нешто
Не е можно да се биде насекаде и да се има сè. Постој и концептот JOMO – задоволство во тоа да не учествуваме во сè и да имаме време за себе.
Кога ФОМО станува проблем?
Во повеќето случаи, ова е минлива фаза.
Но, ако забележите:
- постојана анксиозност
- пад на самодовербата
- промени во спиењето или однесувањето
- чувство дека детето „не припаѓа никаде“
можно е да станува збор за подлабок проблем, како анксиозност или депресија, и тогаш е препорачливо да се побара стручна помош.
ФОМО денес е речиси неизбежен дел од растењето, но не е безопасен. Добрата вест е дека родителите можат многу да помогнат – не со забрани, туку со разговор, разбирање и градење на самодовербата.
Затоа што дете кое ја знае својата вредност – многу поретко ќе има чувство дека нешто пропушта.
