Влеговме во сезоната на крлежи, кои понекогаш, и покрај претпазливоста, не можат да се избегнат. Крлежите се опасни првенствено затоа што пренесуваат две болести – лајмска борелиоза и крлежен менингоенцефалитис. Кај едната болест може да си дозволите крлежот да остане на кожата неколку часа, додека кај другата и неколку минути можат да бидат доволни за пренос на инфекцијата.
Лајмската борелиоза е болест предизвикана од бактерии од семејството спирохети. На човекот се пренесува преку убод од заразен крлеж, кој станал преносител откако претходно цицал крв од заразено животно. Најчесто тоа се мали шумски цицачи и птици, но и поголеми животни можат да бидат извор на инфекција, пишува Н1.
Подложен е секој што е изложен на убод од заразен крлеж, а претходно прележана инфекција не обезбедува заштита од повторно заболување.
Важно е да се нагласи дека не е секој крлеж заразен и дека инфекцијата не се пренесува при секој убод, дури и кога крлежот е носител на бактеријата. Борелиозата се лекува со антибиотици, а терапијата во раната фаза на болеста во најголем број случаи е многу успешна
До 24 часа ризикот е многу мал
Доколку крлежот е прикачен на кожата помалку од 24 часа, ризикот од пренос на борелиоза е многу мал. Помеѓу 24 и 36 часа ризикот почнува да расте, а ако крлежот остане прикачен повеќе од 36 до 48 часа, ризикот значително се зголемува. Причината е што бактериите од цревата на крлежот преминуваат во неговите плунковни жлезди, а потоа и во организмот на човекот.
Сепак, важно е да се нагласи дека не е секој крлеж заразен и дека инфекцијата не се пренесува при секој убод, дури и кога крлежот е носител на бактеријата. Борелиозата се лекува со антибиотици, а терапијата во раната фаза на болеста во најголем број случаи е многу успешна.
Кај крлежниот менингоенцефалитис ситуацијата е посериозна
Ситуацијата е поинаква кога станува збор за вирусот на крлежен менингоенцефалитис (КМЕ). Вирусот може да се пренесе многу брзо по убодот од крлеж, понекогаш веќе по неколку минути до неколку часа откако крлежот ќе се прикачи и ќе почне да се храни. Тој се пренесува преку плунката на заразениот крлеж.
Доколку крлежот е прикачен на кожата помалку од 24 часа, ризикот од пренос на борелиоза е многу мал. Помеѓу 24 и 36 часа ризикот почнува да расте, а ако крлежот остане прикачен повеќе од 36 до 48 часа, ризикот значително се зголемува
Поради тоа, раното отстранување на крлежот не може сигурно да го спречи преносот на КМЕ. За оваа болест не постои специфичен лек, а најдобра заштита е вакцинацијата.
Како да се заштитите и правилно да го отстраните крлежот
Во Националниот институт за јавно здравје на Словенија советуваат на кожата да се нанесува репелент против крлежи, а со него да се испрска и облеката. Се препорачува носење маици со долги ракави и долги панталони, при што ногавиците треба да се вовлечат во обувките или преку нив да се навлечат чорапи. Облеката треба да биде во светли бои за полесно забележување на крлежите.
По враќањето од природа, потребно е внимателно да се прегледа телото, да се истуширате и да ја измиете косата. Најефикасна заштита од крлежен менингоенцефалитис е вакцинацијата.
Доколку ве касне крлеж, треба да го отстраните така што со тенка, зашилена пинцета ќе го фатите што е можно поблиску до кожата и со рамномерно движење ќе го извлечете. Ако делови од крлежот останат во кожата, и тие треба да се отстранат што е можно побрзо. За отстранување на крлеж не треба да се користат масло, креми, петролеј или други масти, предупредуваат здравствените власти.
