Секое искуство во животот на детето остава трага во мозокот и влијае врз неговиот развој и функционирање во текот на целиот живот.
Според новото истражување, семејната финансиска состојба и средината во која расте детето, како што е населбата во која живее, може да имаат уште поголемо влијание врз развојот на мозокот отколку што претходно се сметало.
Студијата, спроведена од истражувачите од Универзитетот Вашингтон во САД, покажала дека социоекономските фактори објаснуваат околу 16 % од разликите во показателите за мозочната функција кај децата. Нивното влијание било поголемо од влијанието на коефициентот на интелигенција (IQ), стилот на родителство и здравствената историја.
„Мозокот на дете кое потекнува од средина со низок социоекономски статус изгледа како мозок на дете од повисока социоекономска средина кое било лишено од сон и изложено на стрес“, изјави Нико Дозенбах, главен автор на студијата.
Тој нагласува дека не станува збор за „помалку интелигентен мозок“ и дека, доколку се најдат начини да се подобрат условите за спиење и да се намали стресот кај децата кои растат во семејства со ограничени социоекономски можности, разликите поврзани со овие околности би можеле значително да се намалат.
Само врз основа на снимките од мозокот, истражувачите можеле да проценат каква е финансиската состојба на семејството на детето, како и колку спие и колку време поминува пред екраните
Децата се особено ранливи на сиромаштија. Тие почесто живеат во сиромаштија отколку возрасните, а последиците можат да бидат многу посериозни, особено во клучните години на развојот.
Според УНИЦЕФ, речиси 900 милиони деца во светот живеат во услови на мултидимензионална сиромаштија, што значи дека немаат пристап до основни потреби како што се храна, вода, дом, образование и здравствена заштита.
Истражувачите анализирале податоци од околу 12.000 деца на возраст од девет и десет години, проучувајќи ја нивната околина, здравствената состојба и секојдневните активности.
Тие проценувале 649 фактори кои можат да влијаат врз развојот на мозокот, групирани во категории како време поминато пред екрани, когнитивни способности, физичко и ментално здравје, родителство, раса и пол.
Децата се особено ранливи на сиромаштија. Тие почесто живеат во сиромаштија отколку возрасните, а последиците можат да бидат многу посериозни, особено во клучните години на развојот
Како најзначајни фактори се издвоиле условите во населбата и финансиската состојба на семејството. Тие особено биле поврзани со функционалните карактеристики на моторните и сензорните региони на мозокот, кои се многу чувствителни на секојдневни промени во спиењето и нивото на стрес.
„Почнав да го нарекувам ова ‘слонот во мозокот’“, изјави Скот Марек, прв автор на студијата. „Очекував дека социоекономските можности ќе имаат влијание, но не мислев дека тоа влијание ќе биде толку големо. Ги засени сите други фактори.“
Тој додава дека само врз основа на снимките од мозокот, истражувачите можеле да проценат каква е финансиската состојба на семејството на детето, како и колку спие и колку време поминува пред екраните.
Од друга страна, мозочните снимки не овозможиле да се утврди коефициентот на интелигенција.
„Тоа ми покажува дека коефициентот на интелигенција не е директно втемелен во невробиолошките карактеристики на мозокот. Околината го обликува детскиот мозок на начини кои често погрешно се толкуваат како одраз на интелигенцијата, а всушност претставуваат одраз на стресот и недостигот од сон“, заклучува Марек, а пренесува Euronews.
