Ентероколитите и понатаму се меѓу најчестите заразни заболувања во земјава. Според најновиот билтен на Институтот за јавно здравје на РСМ, во мај 2026 година биле регистрирани 289 случаи на ентероколити, што ги става на второ место меѓу сите пријавени акутни заразни заболувања, веднаш по овчите сипаници. Ентероколитите учествувале со 38,7 % од вкупниот број заболени во текот на месецот и со речиси 40 % во групата на десетте најчесто пријавувани заразни заболувања.
Иако во однос на април е забележано намалување од 8,5 %, а во споредба со мај минатата година намалување од 7,7 %, ентероколитите остануваат значаен јавно-здравствен проблем. Од почетокот на 2026 година до крајот на мај се регистрирани вкупно 1.151 случај, што претставува речиси една третина (31,1 %) од сите пријавени акутни заразни заболувања во земјата.
Но, што всушност претставува ентероколитисот, кои се неговите причини, симптоми и како се лекува кај децата?
Што е ентероколитис?
Ентероколитис е воспаление кое ги зафаќа цревата. Терминот ги обединува „ентеритис“ – воспаление на тенкото црево и „колитис“ – воспаление на дебелото црево, објаснуваат докторите од Cleveland Clinic.
Воспалението на едното или другото црево е честа појава, но кога се јавува истовремено и во тенкото и во дебелото црево, состојбата обично е потешка. Почесто ги погодува лицата со почувствителен имунолошки систем, особено доенчињата и малите деца.
Како ентероколитисот влијае врз организмот?
Воспалението најчесто ја зафаќа внатрешната обвивка на цревата (мукозата). Тоа предизвикува оток, чувствителност и промени во начинот на кој цревата ги лачат и апсорбираат течностите и хранливите материи. Како резултат на тоа, се нарушуваат варењето и празнењето на цревата.
Доколку вашето дете има продолжена дијареја, често повраќање, висока температура, крв во столицата или знаци на дехидратација, неопходно е навреме да се побара лекарска помош
Воспалението претставува одговор на имунолошкиот систем кога организмот се бори против инфекција или некоја повреда. Покрај локалните промени во цревата, може да предизвика и општи симптоми на болест.
Кои се симптомите на ентероколитис?
Најчести симптоми на ентероколитис се:
- болка и грчеви во стомакот;
- дијареја, која понекогаш може да биде и крвава;
- губење на апетитот;
- гадење и повраќање;
- покачена телесна температура;
- замор и исцрпеност;
- надуен и отечен стомак.
Колку долго трае ентероколитисот?
Времетраењето зависи од причината што го предизвикала. Инфекциите, кои се најчеста причина за ентероколитис, обично се привремени. Во многу случаи, имунолошкиот систем сам успева да ја надмине инфекцијата, иако понекогаш е потребен и третман со лекови.
Поретките причини, како што се автоимуните заболувања, може да предизвикаат долготрајни или хронични проблеми. Иако овие заболувања не можат целосно да се излекуваат, воспалението може успешно да се контролира со соодветна терапија.
Што го предизвикува ентероколитисот?
Теоретски, секоја состојба што предизвикува воспаление на тенкото или на дебелото црево може да доведе и до ентероколитис. Кога воспалението ги зафаќа и двата дела на цревата, тоа најчесто укажува на потешка реакција на организмот или на послаб имунолошки систем.
Најчести причини се:
- вирусни инфекции, како што е стомачниот грип;
- паразитски инфекции;
- бактериски инфекции, вклучително и труење со храна.
Воспалението на цревата е честа појава, особено како реакција на инфекција. Но, кога истовремено ги зафаќа и тенкото и дебелото црево, состојбата може да биде посериозна. Ентероколитисот почесто се јавува кај лица со ослабен имунолошки систем, вклучувајќи доенчиња, мали деца и лица со хронични заболувања
Воспаление на цревата може да биде предизвикано и од прекумерна употреба на одредени супстанции, како алкохол, кокаин и некои лекови што се купуваат без рецепт. Други можни причини се хронични заболувања на цревата, како целијакија и Кронова болест.
Поголема е веројатноста да добиете ентероколитис ако вашиот имунолошки систем не е во полна сила. Најзасегнати се доенчињата и децата, како и лицата со ослабен имунолошки систем или хронични заболувања, меѓу кои и ХИВ-инфекцијата.
Како се поставува дијагноза на ентероколитис?
Знаците и симптомите на ентеритис, колитис и ентероколитис се многу слични. Поради тоа, лекарот не може веднаш да утврди кој дел од цревата е зафатен, но врз основа на симптомите и физичкиот преглед ќе се посомнева на воспаление на цревата. Следниот чекор е да се открие причината за воспалението, што овозможува поставување прецизна дијагноза и одредување на конкретниот вид ентероколитис.
За поставување на дијагнозата, лекарите користат:
- анализи на крвта;
- анализи на столицата;
- имиџинг-испитувања, односно снимања на абдоменот.
Испитувањата како што се ултразвук на абдоменот или компјутерска томографија (КТ) можат да покажат знаци на воспаление и евентуални компликации во цревата. Крвните анализи и анализите на столицата помагаат да се откријат конкретни инфекции или заболувања кои можеби го предизвикале ентероколитисот, што е важно за избор на соодветен третман.
Времетраењето на ентероколитисот зависи од причината што го предизвикала. Инфекциите, кои се најчеста причина за ентероколитис, обично се привремени. Во многу случаи, имунолошкиот систем сам успева да ја надмине инфекцијата, иако понекогаш е потребен и третман со лекови
Третман и лекување
Третманот на ентероколитисот зависи од причината што го предизвикала воспалението. Кај акутните случаи, лекувањето може да вклучува:
- антибиотици, антивирусни или антипаразитски лекови за лекување на инфекцијата;
- интравенски течности и електролити за надоместување на загубите предизвикани од дијареја и повраќање;
- кортикостероиди за намалување на воспалението;
- лекови за ублажување на болката.
Во потешки случаи може да биде потребно:
- отстранување на насобрани течности, гасови или цревна содржина од цревата или од стомачната празнина;
- хируршка интервенција за затворање на перфорација (отвор во цревото), отстранување на опструкција или на оштетено и изумрено ткиво;
- привремена колостома или илеостома, со што храната се пренасочува од зафатениот дел на цревата за да му се овозможи закрепнување;
- интравенска исхрана кога дигестивниот систем не може нормално да функционира.
Кај децата, најважен дел од лекувањето најчесто е спречувањето и лекувањето на дехидратацијата преку внесување доволно течности и раствори за орална рехидратација, додека антибиотиците се користат само кога причинителот е бактериска инфекција и кога тоа ќе го процени лекар.
Заклучок
Воспалението на цревата е честа појава, особено како реакција на инфекција. Но, кога истовремено ги зафаќа и тенкото и дебелото црево, состојбата може да биде посериозна. Ентероколитисот почесто се јавува кај лица со ослабен имунолошки систем, вклучувајќи доенчиња, мали деца и лица со хронични заболувања.
Иако ваквата дијагноза може да предизвика загриженост кај пациентите и нивните семејства, навременото препознавање на симптомите и брзата медицинска интервенција значително го намалуваат ризикот од компликации. Со соодветен третман и внимателно следење, повеќето случаи успешно се лекуваат.
Доколку вашето дете има продолжена дијареја, често повраќање, висока температура, крв во столицата или знаци на дехидратација, неопходно е навреме да се побара лекарска помош. Раното реагирање е клучно за побрзо закрепнување и спречување на посериозни последици.
