Загрижувачки податоци – над 30 % од децата на возраст од 6 до 9 години во Македонија се со зголемена телесна тежина, а речиси 14 % од нив се соочуваат со екстремна дебелина, според податоците од Институтот за јавно здравје и Клиниката за детски болести.
Вчера и официјално на Универзитетската клиника за детски болести беше отворен специјализиран Центар за менаџирање и третман на обезност, односно дебелина кај децата.
„Детската дебелина не е само естетски или нутриционистички проблем, туку комплексна состојба која бара ран и мултидисциплинарен пристап. Затоа овој Центар овозможува тим од педијатри-ендокринолози, нутриционисти, психолози и физијатри заеднички да работат со децата и со нивните семејства“, истакна министерот за здравство Азир Алиу.
Навремениот третман на дебелината кај децата спречува појава на сериозни здравствени проблеми во тинејџерските години и во подоцнежната возраст, како што се дијабетес тип 2, кој сè почесто се јавува кај децата, кардиоваскуларни нарушувања и висок крвен притисок, ортопедски проблеми, односно деформации на зглобовите и колената, како и психолошки проблеми, социјална изолација и стигматизација
Ако детето има проблем со дебелина, првиот чекор е да се обратите кај матичниот лекар или педијатар. Тие ја следат состојбата и, ако е потребно, ќе ве упатат во специјализираниот Центар на Детската клиника (пристапот до услугите се одвива преку системот „Мој термин). Таму тимот на ендокринолози прави детални испитувања – генетски, хормонални и метаболички – за да се открие вистинската причина за зголемената тежина. На основа на резултатите, се подготвува индивидуален план за лекување кој е прилагоден на потребите на секое дете.
„Навремениот третман на дебелината кај децата спречува појава на сериозни здравствени проблеми во тинејџерските години и во подоцнежната возраст, како што се дијабетес тип 2, кој сè почесто се јавува кај децата, кардиоваскуларни нарушувања и висок крвен притисок, ортопедски проблеми, односно деформации на зглобовите и колената, како и психолошки проблеми, социјална изолација и стигматизација“, се вели во соопштението од Министерството за здравство, по повод отворањето на Центарот.
Денеска се одбележува Светскиот ден за акција против нарушувањата во исхраната – 2 јуни
Светскиот ден за акција против нарушувањата во исхраната (World Eating Disorders Action Day) се одбележува секоја година на 2 јуни. Иницијативата е основана во 2015 година, а првото официјално одбележување се одржа во 2016 година како глобално движење за подигнување на свеста, намалување на стигмата и подобрување на пристапот до соодветен третман за лицата со нарушувања во исхраната.
Ако забележите промени во односот на вашето дете кон храната, нагли промени во тежината или знаци на емоционално незадоволство, не чекајте состојбата да се влоши. Разговарајте отворено, без притисок, и побарајте навремена стручна помош од педијатар, нутриционист или психолог
Главната цел е да се подигне јавната свест дека овие состојби се сериозни медицински и психолошки заболувања, а не минлива „фаза“ во развојот или „избор на стил на живот“. Со текот на годините, овој ден прерасна во масовно меѓународно движење кое обединува организации, здравствени работници и заедници со цел да се охрабри навременото барање стручна помош.
Овогодишна тема: „Запрете ја стигмата. Започнете со грижа. Заедно“
Темата на Светскиот ден за акција против нарушувањата во исхраната оваа година става силен акцент на рушењето на предрасудите и срамот кои често ги опкружуваат овие состојби. Наместо осуда, општеството мора заеднички да понуди поддршка и навремена грижа за децата, адолесцентите и возрасните, бидејќи тоа значително ја зголемува шансата за целосно и трајно закрепнување.
Од анорексија до компулсивно прејадување
Иако овие состојби најчесто во јавноста се поврзуваат исклучиво со анорексија и булимија, денес сè повеќе внимание во стручните кругови се посветува и на компулсивното (емоционално) прејадување. Станува збор за состојба при која храната несвесно се користи како механизам за справување со стрес, тага, осаменост или анксиозност.
Иако детската дебелина не се смета за нарушување во исхраната, таа може да биде поврзана со одредени нарушувања на однесувањето при исхраната, особено со компулсивното прејадување. Овие состојби можат да остават сериозни и долготрајни последици врз здравјето и благосостојбата на детето:
- Физички ризици: Зголемен ризик од развој на дијабетес тип 2, хипертензија (висок крвен притисок) и срцево-садови заболувања уште во детството или раната младост.
- Психолошки последици: Ниска самодоверба, негативна слика за сопственото тело, хронична анксиозност и депресија.
- Социјални предизвици: Изложеност на стигма, врсничко исмевање (булинг) и последователно повлекување и изолација од средината.
Иако детската дебелина не се смета за нарушување во исхраната, таа може да биде поврзана со одредени нарушувања на однесувањето при исхраната, особено со компулсивното прејадување. Овие состојби можат да остават сериозни и долготрајни последици врз здравјето и благосостојбата на детето
Како да ги препознаете првите знаци?
За раната интервенција да биде успешна, родителите и наставниците треба да обрнат внимание на следниве предупредувачки знаци:
- Криење храна или јадење во тајност.
- Драстични промени во расположението поврзани со оброците (анксиозност пред јадење или чувство на вина по јадењето).
- Преокупираност со телесната тежина, броење калории или често мерење на вага.
- Одбегнување на заедничките семејни оброци под изговор дека „веќе јаделе“.
Поддршка, а не осуда
Светскиот ден за акција против нарушувањата во исхраната испраќа силна порака дека секое дете заслужува поддршка, а не осуда или критика за својот изглед. Наместо да се фокусираме на тежината и бројките на вагата, потребно е да обрнеме внимание на емоционалната состојба на детето и на неговиот однос кон храната.
Во овој процес, улогата на семејството, педијатрите, психолозите, нутриционистите и образовниот систем е незаменлива за навремено препознавање на првите промени во однесувањето. Превенцијата и раната интервенција – преку негување здрави навики во исхраната, поттикнување редовна физичка активност и обезбедување стабилна психосоцијална поддршка – се клучни за поздрава и посреќна иднина на најмладите.
Ако забележите промени во односот на вашето дете кон храната, нагли промени во тежината или знаци на емоционално незадоволство, не чекајте состојбата да се влоши. Разговарајте отворено, без притисок, и побарајте навремена стручна помош од педијатар, нутриционист или психолог.
Целта на Светскиот ден за акција против нарушувањата во исхраната е токму тоа: да ја запреме стигмата и да започнеме со грижа навреме. Со разбирање, поддршка и навремена стручна помош можеме да направиме вистинска разлика во животите на децата и младите.
