Додека повеќето деца ги бројат деновите до почетокот на летниот распуст, за некои последниот училиштен ден изгледа сосема поинаку. Наместо возбуда и радост, тие чувствуваат тага, загриженост, па дури и анксиозност. На родителите понекогаш им е тешко да го разберат тоа, бидејќи летото најчесто се поврзува со одмор, слобода и забава.
Сепак, експертите истакнуваат дека чувството на тага по завршувањето на учебната година е многу почесто отколку што се мисли. За одреден број деца, крајот на училиштето претставува голема емоционална промена, а промените што следуваат можат да предизвикаат чувство на загуба.
Училиштето е многу повеќе од настава
На возрасните училиштето често им изгледа како место за учење, домашни задачи и оценки, но за децата тоа е многу повеќе од тоа. Во текот на учебната година се создаваат секојдневни рутини, се развиваат пријателства и се градат односи со наставниците кои им даваат чувство на сигурност.
Експертката за детски развој Аманда Гамер објаснува дека многу деца силно се поврзуваат со своите наставници, соученици и со познатиот дневен распоред. Кога сето тоа одеднаш ќе исчезне, детето може да почувствува тага слична на онаа што ја чувствуваме кога завршува некој важен период од животот.
За некои деца училиштето е и простор на стабилност. Особено чувствителните деца често се потпираат на предвидливоста на училишниот распоред. Тие знаат кога почнува наставата, кога има одмор, што ги очекува во текот на денот и со кого ќе го поминуваат времето. Со доаѓањето на распустот, таа структура исчезнува, што кај некои деца може да предизвика несигурност и непријатност.
Децата тешко ги поднесуваат големите промени
Психолозите одамна предупредуваат дека децата не секогаш добро реагираат на нагли промени, дури и кога тие се позитивни. Завршувањето на учебната година носи неколку големи промени одеднаш:
- збогување со наставниците;
- разделба со пријателите кои нема да ги гледаат секој ден;
- губење на секојдневната рутина;
- неизвесност околу летото и новите активности;
- размислување за ново одделение или ново училиште.
Кај помалите деца често е присутен и стравот од одвојување од познати лица и средини. Експертите нагласуваат дека одредено ниво на непријатност за време на ваквите промени е сосема нормално и очекувано.
Некои деца особено тешко го поднесуваат крајот на учебната година ако во текот на годината развиле силна врска со својата наставничка или наставник. За нив, крајот на училиштето може да значи губење на личност на која ѝ веруваат и со која секојдневно поминуваат многу време.
Не се емоционални само децата
Интересно е што крајот на учебната година често емотивно ги погодува и родителите. На интернет-форумите многумина опишуваат чувство на тага поради завршувањето на едно важно животно поглавје.
Една мајка на социјалните мрежи напишала дека била целосно изненадена од сопствените емоции по завршувањето на предучилишната програма на нејзините деца. Таа раскажала дека ѝ недостасуваат утринските рутини, разговорите за случувањата во училиштето и малите секојдневни моменти што го правеле семејниот живот посебен. Многу други родители се препознале во нејзиното искуство.
Експертите објаснуваат дека крајот на учебната година често го симболизира минувањето на времето и растењето на децата, поради што родителите можат да почувствуваат носталгија или тага.
Како да му помогнете на детето кое е тажно поради крајот на училиштето?
Првата и најважна работа е да ги прифатите чувствата на детето. Наместо реченици како: „Зарем не си среќен што почнува распустот?“ или „Нема причина за тага“, експертите препорачуваат да покажете разбирање.
Детето треба да слушне дека неговите чувства се нормални и дека не е единственото кое се чувствува така. Аманда Гамер ги советува родителите отворено да разговараат со децата и да им дозволат да ги изразат своите емоции преку разговор, цртање, пишување или игра.
Играта е особено важна затоа што децата преку неа често ги обработуваат чувствата кои сѐ уште не знаат јасно да ги искажат со зборови. Експертите нагласуваат дека сигурната и опуштена средина им помага полесно да ги разберат и регулираат своите емоции.
Рутината помага и за време на распустот
Иако летото носи повеќе слобода, експертите советуваат да не се укинат сите навики одеднаш. Децата полесно се приспособуваат кога имаат одредена дневна структура.
Тоа не значи дека распоредот мора да биде исто толку строг како за време на училиштето, но корисно е да се задржи приближно истото време за будење, оброци и легнување. Таквата предвидливост им дава чувство на сигурност.
Исто така, може да помогне однапред да се испланираат летните активности. Кампови, спортски активности, дружења со пријатели или семејни излети можат да им дадат на децата нешто на што ќе му се радуваат по завршувањето на наставата.
Кога треба да побарате дополнителна помош?
Повремената тага по завршувањето на училиштето најчесто е нормална реакција. Сепак, експертите предупредуваат дека родителите треба да обрнат внимание доколку симптомите траат подолго време или станат поинтензивни.
Знаци кои можат да укажуваат на потреба од стручна помош се:
- долготрајна тага;
- повлекување од друштво;
- губење интерес за активности кои детето претходно ги сакало;
- често плачење;
- промени во апетитот;
- проблеми со спиењето;
- главоболки или болки во стомакот без јасна медицинска причина.
Во такви ситуации се препорачува разговор со педијатар, училиштен психолог или стручно лице за ментално здравје на деца.
Тагата понекогаш е знак дека на детето му било убаво
Иако на родителите може да им биде тешко да гледаат дете кое плаче затоа што завршило училиштето, експертите потсетуваат дека ваквите емоции често носат позитивна порака. Тие покажуваат дека детето во текот на годината создало вредни односи, се чувствувало сигурно и било поврзано со својата училишна заедница.
Со други зборови, тагата поради крајот на училиштето често не е знак за проблем, туку доказ дека детето поминало една значајна година во средина што му била важна. Со поддршка од родителите, разбирање и малку време, повеќето деца успешно се приспособуваат на новата рутина и брзо наоѓаат многу причини за радост во текот на летниот распуст.
