Во последните децении во голем дел од светот се забележува јасен демографски тренд – жените сѐ подоцна стануваат мајки. Возраста при раѓање на првото дете континуирано расте, особено во развиените земји, каде што образованието, кариерата, финансиската стабилност и промените во животните приоритети значително влијаат врз одлуката за родителство.
Според податоците од меѓународни демографски истражувања, во некои држави просечната возраст на жените кои првпат стануваат мајки веќе надминува 31 година, што пред неколку децении би било речиси незамисливо.
Овој тренд отвора бројни прашања: зошто жените го одложуваат мајчинството, кои се предностите и предизвиците на подоцнежното родителство и како тоа влијае врз општеството во целина?
Земји во кои жените најдоцна стануваат мајки
Според податоците за просечната возраст при раѓање на првото дете, меѓу земјите со највозрасни прворотки се:
- Андора – 32,8 години
- Јужна Кореја – 32,2 години
- Сан Марино – 31,9 години
- Италија – 31,4 години
- Лихтенштајн – 31,3 години
- Шпанија – 31,2 години
Интересно е што поголемиот дел од државите на врвот на листата се европски земји, а меѓу нив се издвојува и Јужна Кореја, која во последните години се соочува со една од најниските стапки на наталитет во светот.
Зошто жените го одложуваат мајчинството?
Стручњаците посочуваат неколку клучни причини поради кои возраста на прворотките се зголемува.
Подолго образование
Сѐ повеќе жени завршуваат високо образование и дополнителни специјализации пред да размислуваат за основање семејство. Студирањето често трае до средината или крајот на дваесеттите години, а потоа многу од нив сакаат да изградат професионална кариера пред да станат родители.
Финансиска сигурност
Високите трошоци за домување, образование и живот воопшто ги поттикнуваат младите парови да почекаат додека не обезбедат стабилни приходи и соодветни услови за живот. Во многу европски земји токму финансиската несигурност се наведува како една од главните причини за одложување на родителството.
Промени во животните вредности
Денешните генерации имаат поинакви приоритети од нивните родители. Патувањата, личниот развој, кариерата и слободата на избор често имаат предност во текот на дваесеттите години од животот. Родителството сѐ почесто се планира дури откако ќе се исполнат други животни цели.
Подоцнежни бракови и партнерства
Луѓето денес влегуваат во сериозни врски и бракови подоцна отколку пред неколку децении. Бидејќи многумина сакаат да имаат деца во стабилна партнерска врска, се поместува и возраста на влегување во родителството.
Предности на подоцнежното родителство
Иако често се зборува за биолошките предизвици на бременоста во подоцнежна возраст, одложувањето на родителството има и свои предности.
Постарите родители најчесто имаат постабилни приходи, решено станбено прашање и повеќе животно искуство. Многу експерти сметаат дека токму финансиската и емоционалната зрелост може позитивно да влијае врз воспитувањето на децата.
Родителите кои веќе оствариле дел од своите професионални и лични цели често се чувствуваат поподготвени за предизвиците што ги носи родителството.
Жените кои стануваат мајки по триесеттата година често истакнуваат дека имаат поголема самодоверба, појасно поставени приоритети и помало чувство дека пропуштаат нешто во животот.
Предизвици од одложувањето на мајчинството
Од друга страна, биолошкиот часовник и понатаму е важен фактор. Плодноста кај жените природно се намалува со возраста, а бременостите по 35-тата година носат нешто поголем ризик од одредени компликации.
Поради тоа, сѐ поголем број парови користат асистирана репродукција и други современи репродуктивни технологии.
Подоцнежното родителство може да донесе и финансиски предизвици. Родителите кои добиваат деца во четириесеттите години честопати истовремено размислуваат за пензија, образование на децата и здравствени трошоци, што може дополнително да го оптовари семејниот буџет.
Како се менува општеството?
Зголемувањето на возраста на прворотките е тесно поврзано и со намалувањето на наталитетот. Во многу развиени земји жените имаат помалку деца отколку претходните генерации, а дел од нив воопшто не се одлучуваат за родителство.
Демографите предупредуваат дека ваквите трендови на долг рок би можеле да доведат до стареење на населението и недостиг на работна сила.
Од друга страна, порастот на просечната возраст на мајките ги одразува и општествените промени кои им овозможуваат на жените поголем избор во планирањето на животот, образованието и кариерата.
Не постои „вистинска“ возраст, туку вистински момент
Иако статистиките покажуваат дека жените ширум светот сѐ подоцна стануваат мајки, не постои универзална идеална возраст за родителство. Секое семејство има свои околности, желби и можности.
Додека некои жени сакаат да станат мајки во раните дваесетти години, други се одлучуваат на тој чекор десет или петнаесет години подоцна.
Она што сигурно се менува е фактот дека родителството денес сѐ повеќе претставува свесна и внимателно планирана одлука. Во свет кој брзо се менува, многумина прво сакаат да ги остварат своите образовни, професионални и лични цели, а потоа да започнат ново животно поглавје – родителството. Токму затоа просечната возраст на прворотките продолжува да расте во многу земји ширум светот, а експертите очекуваат овој тренд да продолжи и во годините што доаѓаат.
