Секој родител сака неговото дете да биде среќно, самоуверено и успешно. Но, стручњаците предупредуваат дека една особина можеби е поважна од сите останати – отпорноста. Станува збор за способноста детето да се исправи по неуспех, разочарување или тешка ситуација и да продолжи понатаму. Добрата вест е дека отпорноста може да се учи и развива во текот на растењето.
Во последните години отпорноста стана една од најважните теми во воспитувањето на децата. Сепак, многу родители не се сигурни како да ја поттикнат. Дали треба детето само да се справува со проблемите? Дали треба да биде заштитено од секоја непријатност? Експертите велат дека одговорот е некаде на средина. Отпорноста не се гради ниту со претерана строгост ниту со претерана заштита, туку преку поддршка и постепено осамостојување на детето.
Сигурната поврзаност е темел
Истражувањата покажуваат дека децата кои растат со грижливи, доследни и емоционално достапни родители се подобро подготвени за справување со животните предизвици. Кога детето знае дека има сигурна личност на која може да се потпре, полесно развива самодоверба, емоционална стабилност и способност за решавање проблеми.
Стручњаците нагласуваат дека отпорноста не се развива така што детето мора сè да решава само. Напротив, таа се гради преку односите со родителите, наставниците, бабите и дедовците и другите возрасни кои му даваат поддршка и веруваат во неговите способности.
Пофалете го трудот, а не талентот
Еден од најефикасните начини за развивање отпорност е поттикнувањето на таканаречениот „развоен начин на размислување“. Тоа значи детето да верува дека способностите можат да се развиваат преку учење, вежбање и труд.
Наместо реченици како „Многу си паметен“, експертите препорачуваат пофалби кои го истакнуваат вложениот труд: „Навистина се потруди“, „Видов колку вежбаше“ или „Не се откажа и затоа успеа“. Таквите пораки им помагаат на децата да сфатат дека успехот не е резултат само на талентот, туку и на упорноста и работата.
Дозволете му на детето понекогаш да се соочува со тешкотии
На родителите често им е тешко да го гледаат своето дете како се бори со нешто што не му оди од рака. Природна реакција е веднаш да се вмешаат и да го решат проблемот наместо него. Сепак, стручњаците предупредуваат дека пречестото „спасување“ може да има спротивен ефект. Така децата не ги развиваат вештините потребни за справување со предизвиците.
Тоа не значи дека детето треба да биде оставено само. Најдобар пристап е да му понудите поддршка и насоки, но да му дозволите самостојно да го пронајде решението.
Не брзајте веднаш да понудите решение кога детето е тажно
Кога детето ќе доживее неуспех, на пример ќе изгуби натпревар, ќе добие послаба оценка или ќе се скара со другар, родителите често веднаш нудат решенија. Но, експертите советуваат најпрво да ги сослушате и признаете неговите чувства.
Реченици како „Гледам дека си разочаран“ или „Знам дека ти е тешко“ му помагаат на детето да научи да ги препознава и прифаќа сопствените емоции. Дури потоа полесно може да се разговара за можните решенија и следните чекори.
Децата учат гледајќи ги родителите
Родителите се најважниот пример за своите деца. Ако возрасните останат смирени кога работите не одат според планот, децата учат дека проблемите можат да се решат без паника. Ако гледаат родител кој по грешка се обидува повторно, и самите полесно ќе развијат истрајност.
Стручњаците советуваат родителите отворено да покажуваат како се справуваат со секојдневните предизвици. На пример: „Ова не ми успеа од првиот пат, но ќе се обидам повторно“. Ваквите ситуации им испраќаат важна порака на децата дека грешките не се катастрофа, туку дел од учењето.
Играта и рутините исто така градат отпорност
Отпорноста не се развива само преку големите животни предизвици. Секојдневните активности, играта и воспоставените рутини исто така имаат важна улога. Преку играта децата учат соработка, справување со пораз, чекање ред и прилагодување на нови ситуации. Редовните рутини им даваат чувство на сигурност и предвидливост, што позитивно влијае врз нивниот емоционален развој.
Неуспехот не е непријател
Можеби најважната лекција за родителите е дека децата не треба да бидат заштитени од секој неуспех. Токму преку малите предизвици, грешки и разочарувања тие стекнуваат искуство кое подоцна ќе им помогне полесно да се справуваат со поголемите животни тешкотии.
Отпорноста не е особина со која некој се раѓа. Таа се гради чекор по чекор – преку поддршка, доверба, искуство и можност детето повторно да се обиде, дури и кога првиот обид не бил успешен.
