Од едноставни прашања како „Што сакаш за вечера?“ до поважни одлуки како избор на воннаставна активност или дружење со пријателите, одговорот на многу тинејџери често е ист: „Не знам“.
На родителите тоа може да им звучи фрустрирачки, па дури и како избегнување одговорност. Но, експертите предупредуваат дека зад оваа неодлучност не се крие мрзеливост, туку сложен развоен процес.
„Не знам“ како заштитен механизам
Експертите за детски и адолесцентен развој објаснуваат дека „не знам“ често не значи дека детето нема свое мислење, туку дека не сака да ризикува.
Секоја одлука во оваа возраст носи одредена „изложеност“ – изборот ги открива личните преференции кои можат да бидат проценувани, критикувани или отфрлени од врсниците или возрасните. Затоа неодлучноста може да биде начин тинејџерот да се заштити од можен непријатен исход.
Дури и навидум ситни одлуки, како изборот на оброк, можат да имаат емоционална тежина, особено ако детето очекува коментар или осуда.
Притисокот од изборот и стравот да не пропуштат нешто
Во адолесценцијата важна улога има и стравот од пропуштање, познат како FOMO (Fear of Missing Out).
Да се избере една опција често значи откажување од друга, а тоа кај тинејџерите може да создаде постојана внатрешна напнатост.
Кај почувствителните деца, особено кај оние кои се склони кон анксиозност или имаат изразена потреба од прифаќање од околината, ова постојано „пресметување“ на можните последици може да биде многу исцрпувачко.
Како родителите можат да помогнат?
Иако е природно родителите да сакаат брзи одговори, експертите советуваат дека притисокот дополнително може да го отежне носењето одлуки.
Наместо инсистирање на брз избор, покорисно е:
- да се намали бројот на понудени опции;
- да се намали значењето на „погрешниот“ избор;
- да му се даде на детето време да размисли без брзање.
Понекогаш помага и едноставно прашање како:
„Сакаш ли јас да одлучам наместо тебе или ти треба уште малку време да размислиш?“
Ваквиот пристап може да му помогне на тинејџерот полесно да излезе од состојбата на неодлучност.
Нормален дел од растењето
Експертите нагласуваат дека неодлучноста во адолесценцијата е дел од преодниот период меѓу целосното родителско водство и самостојното носење одлуки.
Иако понекогаш може да биде исцрпувачка за родителите, станува збор за фаза во која младите допрва учат да преземаат одговорност за сопствените избори – процес што бара време, искуство и чувство на сигурност.
Затоа, следниот пат кога вашиот тинејџер ќе одговори со „не знам“, имајте предвид дека можеби не станува збор за недостаток на интерес, туку за обид да се снајде во сложениот свет на одлуките и очекувањата што доаѓаат со растењето.
