Просечната старосна граница за влегување во пубертет постојано се намалува во текот на последниот век, па денес не е невообичаено девојчињата да почнат да се развиваат уште на шест или седум години. Најновите истражувања покажуваат дека бројот на девојчиња кои ја добиваат првата менструација пред 11-годишна возраст речиси се удвоил во последните пет децении. Експертите предупредуваат дека овие забрзани промени во репродуктивниот развој можат да имаат значајни последици врз физичкото и менталното здравје.
На физички план, девојчињата кои порано влегуваат во пубертет често доживуваат побрз раст, но и порано завршување на растот, што може да резултира со пониска конечна висина. Истражувањата покажуваат дека раниот пубертет е поврзан и со зголемен ризик од дебелина во зрелата возраст, висок крвен притисок, дијабетес тип 2 и рак на дојка
Зошто пубертетот започнува порано?
Стручњаците се согласуваат дека станува збор за сложен проблем на кој влијаат повеќе фактори:
- Дебелина во детството: Масното ткиво не претставува само резерва на енергија, туку функционира и како ендокрин орган. Тоа лачи хормони кои можат да го зголемат нивото на естроген во организмот и да го поттикнат пораното започнување на пубертетот.
- Несоодветна исхрана: Честото консумирање високопреработена храна, брза храна, индустриски слатки и засладени пијалаци, заедно со недоволен внес на овошје и зеленчук, се поврзува со нарушувања на хормоналната рамнотежа.
- Хроничен стрес и трауматски искуства: Децата кои во раното детство се изложени на долготраен стрес или живеат во неповолни социјални и економски услови имаат поголема веројатност за предвремен пубертет. Стресот влијае врз лачењето на хормоните во мозокот кои го регулираат растот и развојот.
- Хемикалии од околината (ендокрини нарушувачи): Одредени супстанции, како фталатите и перфлуорираните соединенија, кои се наоѓаат во пластиката, амбалажата, облеката и многу предмети за секојдневна употреба, можат да го нарушат нормалното функционирање на хормоналниот систем. Некои од нив во организмот дејствуваат слично на естрогенот и на тој начин го менуваат осетливиот хормонски систем на детето.
Физички и психолошки последици
На физички план, девојчињата кои порано влегуваат во пубертет често доживуваат побрз раст, но и порано завршување на растот, што може да резултира со пониска конечна висина. Истражувањата покажуваат дека раниот пубертет е поврзан и со зголемен ризик од дебелина во зрелата возраст, висок крвен притисок, дијабетес тип 2 и рак на дојка.
Пубертетот е фаза во која децата често се чувствуваат беспомошно пред промените во нивните тела. Нормализирањето на разговорите за овие теми и отвореноста за нив го намалува чувството на срам. Подгответе ги навреме и објаснете им како правилно да се грижат за своето тело, здравје и исхрана
Од психолошки аспект, овие промени можат да бидат особено предизвикувачки. Девојчињата често се чувствуваат збунето, осамено или различно од своите врсници. Кај нив почесто се забележуваат анксиозност, депресивни симптоми и незадоволство од сопственото тело.
Дополнителен проблем е што околината понекогаш несвесно очекува позрело однесување поради нивниот физички изглед, иако тие емоционално сè уште се деца. Некои девојчиња можат да бидат изложени и на врсничко исмејување или несоодветно внимание пред да бидат подготвени да се справат со такви ситуации.
Што можат да направат родителите?
Доколку забележите знаци на предвремен пубертет, како што е развој на градите пред осумгодишна возраст, важно е да се консултирате со педијатар и детски ендокринолог. Лекарот ќе процени дали станува збор за нормална варијација или за состојба што бара дополнителни испитувања и евентуален третман.
Родителите треба да ги третираат децата според нивната возраст, а не според нивниот физички изглед. Иако телото на девојче во раниот пубертет може да изгледа позрело, неговите потреби за игра, сон, учење и емоционална поддршка остануваат соодветни на неговата вистинска возраст.
Пубертетот е фаза во која децата често се чувствуваат беспомошно пред промените во нивните тела. Нормализирањето на разговорите за овие теми и отвореноста за нив го намалува чувството на срам. Подгответе ги навреме и објаснете им како правилно да се грижат за своето тело, здравје и исхрана, пишува National Geographic.
