Развојот на моториката е повеќе од физичка подготвеност. Науката открива цврста врска меѓу детското движење и развојот на клучните когнитивни функции кои се темел за учењето и успехот.
Гледањето на децата како трчаат или редат коцки главно се доживува како чиста игра. Но, под таа површина се одвива процес кој ги обликува темелите на детскиот интелект. Современата наука, преку теоријата за втемелена когниција, ја нагласува нераскинливата врска меѓу умот и телото. Развојот на детето не е процес во кој одделно се развиваат движењето и размислувањето, туку динамичен и сложен систем. Способноста за лазење или одење го менува детското поимање на просторот и го изложува на нови социјални интеракции. Затоа, занемарувањето на моториката всушност е занемарување на клучниот алат за изградба на детскиот мозок.
Зајакнување на когнитивните процеси
Невронаучните докази ја поддржуваат оваа врска, укажувајќи на интеракцијата меѓу регионите во мозокот задолжени за моторика и оние кои управуваат со извршните функции. Тоа е збир на повисоки когнитивни процеси кои вклучуваат работна меморија, инхибициска контрола (сузбивање на импулсите) и когнитивна флексибилност (приспособување). Овие вештини се клучни за решавање проблеми и за „учење како да се учи“. Периодот на најбрз развој на тие функции, меѓу третата и петтата година, се совпаѓа со времето на усовршување на моториката. Секој пат кога детето се обидува да фати топка или да црта, тоа не ги вежба само мускулите, туку активно ги зајакнува когнитивните процеси на планирање и контрола.
Моторичките вештини се делат на груба и фина моторика, кои делуваат синергиски. Грубата моторика вклучува движења на големите мускули – трчање, скокање, качување – и гради темел за стабилност и рамнотежа. Фината моторика опфаќа прецизни движења на дланките и прстите, со неизбежна координација око-рака. Вештините како фаќање, цртање и пишување директно зависат од нејзината развиеност
Оваа врска е потврдена со студии. Истражувањето „Kids Activity and Learning Study“ открило дека предучилишните деца со најголем напредок во моториката покажале и најголем напредок во извршните функции и математиката. Во експериментот, децата кои учествувале во структурирана моторичка програма оствариле значително подобри резултати на сите тестови во споредба со контролната група. Слични истражувања ја потврдуваат причинско-последичната врска, покажувајќи дека целниот моторички тренинг, особено оној насочен кон контрола на објекти, директно ги подобрува когнитивните функции. Ова сугерира „доза-одговор“ однос, каде што поголемите подобрувања во моториката резултираат и со поголеми когнитивни придобивки.
Моторичките вештини се делат на груба и фина моторика, кои делуваат синергиски. Грубата моторика вклучува движења на големите мускули – трчање, скокање, качување – и гради темел за стабилност и рамнотежа. Фината моторика опфаќа прецизни движења на дланките и прстите, со неизбежна координација око-рака.
Децата со полошо развиени вештини почесто ги избегнуваат групните игри, што може да доведе до социјална исклученост. Самодовербата стекната преку совладување на движењето е клучна за интеракција со врсниците
Вештините како фаќање, цртање и пишување директно зависат од нејзината развиеност. Зоните во мозокот одговорни за движењата на прстите се наоѓаат многу блиску до центрите за говор, поради што активностите како моделирање со пластелин индиректно го стимулираат и јазичниот развој.
Освен на когнитивниот, моторичката спретност пресудно влијае и на социјалниот развој. Децата со полошо развиени вештини почесто ги избегнуваат групните игри, што може да доведе до социјална исклученост. Самодовербата стекната преку совладување на движењето е клучна за интеракција со врсниците. Затоа, улогата на родителите е да им обезбедат на децата разновидни поттикнувања. Клучна не е количината на активноста, туку нејзиниот квалитет. Активностите треба да се прилагодат на способностите на детето, постепено зголемувајќи ја тежината за да претставуваат предизвик, а не фрустрација. Интегрирањето на моторичките задачи во секојдневието и нагласокот на забавните игри се најдобриот пат за поставување цврсти темели за целокупниот развој, пишува ординација.хр.
