„Уморна сум… ама не знам зошто.“
Ова е една од речениците што терапевтите најчесто ја слушаат од мајки. Иако секојдневно работат, се грижат за домот, децата и обврските, многу мајки не се само физички уморни. Под површината често се крие тивка, хронична ментална исцрпеност која ретко се препознава – дури и од самите нив.
Советничката за емоционално и ментално здравје Аруба Кабир, врз основа на работата со своите клиентки, издвојува пет знаци кои покажуваат дека мајката е ментално преоптоварена.
- Мозокот никогаш не „се исклучува“
„Една клиентка ми рече: ‘Мозокот ми престанува да работи само кога ќе се разболам’“, раскажува Кабир.
Менталната исцрпеност не доаѓа само од количината на работа, туку и од постојаното размислување:
- што ќе се јаде,
- кои обврски треба да се завршат,
- дали детето има училишна активност,
- како се чувствуваат сите дома,
- што треба да се испланира за утре.
Дури и кога мајката „одмара“, нејзиниот ум продолжува да работи во позадина.
Многу жени велат дека и по еден час поминат на телефон или пред телевизор, повторно се чувствуваат уморно – затоа што мозокот никогаш вистински не мирува.
- И најмалите одлуки стануваат тежок товар
Еден од суптилните, но јасни знаци на ментален замор е т.н. „замор од одлучување“.
Кабир раскажува за мајка која се расплакала кога партнерот ја прашал:
„Што ќе правиме за вечера?“
„Цел ден носам одлуки. Само сакам некој друг да одлучи наместо мене“, одговорила таа.
Кога мозокот секојдневно носи стотици мали одлуки, дури и наједноставните прашања почнуваат да изгледаат преголеми.
Тоа често се манифестира како:
- одложување,
- избегнување,
- раздразливост,
- чувство на преоптовареност од ситници.
- Раздразливост наместо трпение
Многу мајки чувствуваат вина затоа што викаат на децата, но експертите велат дека зад тоа често не стои лутина – туку исцрпен нервен систем.
Кога менталната енергија е на минимум:
- бучавата станува неподнослива,
- нередот изгледа поголем,
- секое повторување делува исцрпувачки.
Кабир се сеќава на мајка која плачела откако му викнала на детето затоа што истурило вода.
„Постојано повторуваше: ‘Тоа беше само вода. Зошто реагирав така?’“, вели терапевтката.
„Затоа што не се работеше за водата – туку за преоптоварениот нервен систем.“
- Чувство дека сте „невидливи“ во сопствениот дом
Еден од најболните знаци на ментална исцрпеност е чувството дека никој не забележува колку носите на себе.
Мајките често се тие што:
- паметат родендени,
- ги организираат обврските,
- се грижат за атмосферата дома,
- спречуваат конфликти,
- ја одржуваат емоционалната стабилност на семејството.
Бидејќи овој труд е невидлив, тој често останува и непризнат.
„Многу мајки ми велат: ‘Ако јас застанам, сè ќе се распадне’“, вели Кабир.
Со текот на времето, многу жени престануваат да бараат помош затоа што им е полесно сами да завршат сè отколку да објаснуваат што треба да се направи.
- Дури и работите што порано ве радувале стануваат напор
Сериозен знак на исцрпеност е кога мајката престанува да прави работи што некогаш ги сакала – не затоа што не сака, туку затоа што нема ментална енергија.
„Една клиентка ми рече дека престанала да излегува со пријателките затоа што самото подготвување за излегување ѝ изгледало како уште една обврска“, раскажува Кабир.
Кога мозокот е во „режим на преживување“, тој дава приоритет само на обврските, а радоста и одморот паѓаат во втор план.
Не мора да „пукнете“ за да заслужите помош
Експертите предупредуваат дека општеството често ја слави издржливоста на мајките, но ретко прашува дали тие навистина треба сè да носат сами.
„Една од најважните работи што мајките ги слушаат на терапија е: ‘Не мора да дојдете до точка на пукање за да заслужите поддршка’“, вели Кабир.
Одморот не е награда што треба да се заслужи. Барањето помош не е слабост. А грижата за другите не треба да значи целосно заборавање на себеси.
