ПИШУВА:
Катерина Шекеровска-Димовска
katerina@pedijatar.mk
„Првпат имам трема…“ – со насмевка на лицето и неверојатна харизма, Емилија Христовска-Костова, првата и засега единствена жена со трансплантирано срце во Македонија, ја започна својата приказна пред присутните во книжарницата „Литература“, на настанот за подигнување на свесноста за срцевата слабост, во организација на Македонското здружение по кардиологија, предводено од неговата претседателка, виш науч. сор. д-р Ирена Митевска.
Уште на самото споменување на зборовите „трансплантирано срце“ се појавува трепет, емоциите се измешани, неизвесноста лебди во воздухот. Молк и стравопочит пред младата жена која со својата челична волја, решителност и истрајност ги победи сите прогнози.
„Јас сум пациент со трансплантирано срце речиси пет години. Всушност, никогаш и не знаев како е да функционираш со здраво срце, затоа што сум родена со срцева мана. Првата операција ја имав на 2,5 години, на 8 години – втората, третата на 12 год. итн. Имаше еден период кога живеев нормално, да речеме нормално, со терапија, но со годините, иако правев редовни контроли, дојде до толку големо слабеење на срцето што ми беше потребна трансплантација. За жал, по толку многу интервенции, не можев ни да се движам, не можев да отидам до тоалет, устата буквално ми помодруваше по неколку чекори. Спиев седната, ако воопшто и може тоа да се нарече спиење, и дојдов до моментот кога ми рекоа дека треба да се прави трансплантација. Но, за жал, во Македонија не се правеше трансплантација“, раскажа Христовска-Костова.
Таа се осврна на периодот околу предтрансплантациските испитувања, а како што вели, имала среќа да ги запознае докторите коишто прават трансплантации во Белград и кои предложиле дел од нејзините испитувања да се направат во Македонија, а дел во Хрватска.
Мојата операција беше многу тешка, многу работи сè уште не знам и не ми ги кажуваат, но знам дека многупати се имаат враќано во операционата сала… Мислеа дека нема да се разбудам, бидејќи бев 17 дена интубирана. Но, како што јас знам само, сепак, се разбудив, процесот беше многу тежок, повторно ми ставија пејсмејкер, за жал, бидејќи пулсот на срцето беше 175! Мислев дека е нормално, затоа што не знаев како е да функционираш со здраво срце
„Пред самата трансплантација, на 15 % работа на срцето, имав операција и најбитно беше да ја преживеам. Имав среќа, Господ ме сакал… Потоа чекав орган, односно борбата беше да се почне со трансплантации. Покренав една иницијатива и со здружението „Храбро срце“ направивме кампања, благодарение на моите школски другари од музичкото училиште, кои снимаа видеа и тие одеа по телевизии, социјални мрежи и некако допреа барем до еден дел од народот, докторите, Министерството, па се започна со трансплантации. Јас сум трета по ред трансплантирана и се уште единствена жена со трансплантирано срце во Македонија“, објаснува Емилија.
Нејзиниот случај бил многу тежок. „Лежев во болница по трансплантацијата четири месеци, буквално учев да одам, бидејќи секој втор ден имав некаква интервенција. Бев презадоволна од целиот тим на кардиохирургија, тргнувајќи од проф. Јовев, д-р Папестиев, д-р Ѓеракаровска, д-р Анѓушева и д-р Митрев, кои беа во тимот и учествуваа во трансплантацијата. Мојата операција беше многу тешка, многу работи сè уште не знам и не ми ги кажуваат, но знам дека многупати се имаат враќано во операционата сала… Мислеа дека нема да се разбудам, бидејќи бев 17 дена интубирана. Но, како што јас знам само, сепак, се разбудив, процесот беше многу тежок, повторно ми ставија пејсмејкер, за жал, бидејќи пулсот на срцето беше 175! Мислев дека е нормално, затоа што не знаев како е да функционираш со здраво срце.“
„Срцевата слабост е глобална пандемија, многу сериозна болест која носи многу сериозни последици по здравјето, квалитетот на животот, трошоци, хоспитализации“, истакна виш науч. сор. д-р Ирена Митевска, претседател на Македонското здружение по кардиологија
Емилија заминала дома по цели четири месеци престој во болница, а по враќањето ѝ биле потребни 1-1,5 месец за да почне да се движи. Вели дека во тој период имала уште една гинеколошка интервенција, по што качила повеќе килограми и сега се труди со многу физичка активност и здрава исхрана да ги елиминира.
„Меѓутоа, сега веќе живеам нормално. Сепак, ќе кажам со многу јака терапија, но сум среќна што можам да одам, да возам велосипед, да шетам каде сакам и, иако сум во инвалидска пензија и сум млад пензионер, работам од дома, не се предавам и мислам и се надевам дека уште многу години ќе ме служи ова мое срце,“ ја завршува Емилија својата приказна за трансплантираното срце, квалитетот на животот пред и потоа, но и надежта за исполнет живот, нови искуства и убави моменти.
Срцева слабост: препознавање, ризик-фактори, превенција и современи начини на лекување
За успешните приказни како оваа на Емилија најзаслужни се докторите. Токму тие го имаа главниот збор во „Литература“, едуцирајќи ги присутните за сите предизвици на срцевата слабост, нејзиното препознавање, ризик-факторите, превенцијата и современите начини на лекување.
„Срцевата слабост не е бројка, туку е неможност на срцето да ја испумпа крвта и да ги задоволи потребите на организмот“, објаснува проф. д-р Лидија Попоска, кардиолог
„Срцевата слабост е глобална пандемија, многу сериозна болест која носи многу сериозни последици по вашето здравје, квалитетот на животот, трошоци, хоспитализации“, истакна во воведната реч виш науч. сор. д-р Ирена Митевска, поздравувајќи ги присутните, најголем дел од нив пациенти, во неформална, опуштена атмосфера, надвор од болничките ходници.
На настанот, кој се одржа по повод Неделата за подигнување на свесноста за срцевата слабост, зборуваа и други пациенти, а многу корисна, едукативна заедничка презентација имаа и проф. д-р Лидија Попоска и ас. д-р Ана Челикиќ – „Срцева слабост: ризик-фактори, симптоми и практични совети“.
„Ако се информираме и ако ги знаеме ризик-факторите и станеме свесни за истите, можеме навремено да ги превенираме. Ризик-факторите кои се директно под наша контрола се факторите кои директно зависат од нашиот начин на живот“, потенцира ас. д-р Ана Челикиќ, кардиолог
„Срцевата слабост не е бројка, туку е неможност на срцето да ја испумпа крвта и да ги задоволи потребите на организмот“, потенцира проф. д-р Попоска, објаснувајќи што ја предизвикува. „Може да е долгогодишен нелекуван крвен притисок, дијабетес, бубрежна болест, како и присуство на сите ризик-фактори како што се: прекумерна телесна тежина, пушење, физичка неактивност…“
Една од главните компликации што ги предизвикува дијабетесот се кардиоваскуларните заедно со ретинопатијата
Ако ги знаеме ризик-факторите, можеме навремено да ги превенираме
„Ако се информираме и ако ги знаеме ризик-факторите и станеме свесни за истите, можеме навремено да ги превенираме. Ризик-факторите кои се директно под наша контрола се факторите кои директно зависат од нашиот начин на живот. Прво, физичката неактивност – срцето работи тогаш кога ние се движиме; колку повеќе се движиме, толку посилно го правиме срцето и тоа ќе може да ни служи подолго“, објасни ас. д-р Ана Челикиќ. Докторката понатаму ги наведе и дебелината, нездравата исхрана и пушењето како фактори под наша контрола, а кои ни ги носат следните ризик-фактори: дијабетесот, покаченото ниво на масти во крвта, покачениот крвен притисок, кои поврзани на крајот доведуваат до коронарна артериска болест или срцев удар.
Пред присутните се обратија и ас. д-р Елена Груева и доц. д-р Тања Анѓушева, кардиолози, а свој придонес, но и лична приказна имаше и Димче Велев, претседател на Сојузот на здруженија на дијабетичари на Македонија (СЗДСМ). Тој потенцираше дека една од главните компликации што ги предизвикува дијабетесот се кардиоваскуларните заедно со ретинопатијата.
