Во Македонија е регистриран првиот случај на западнонилска треска, што воедно е и првиот случај пријавен во тековната година, информираат од Институтот за јавно здравје на РСМ.
Пациентот е 55-годишно лице од Велес, кај кого првите симптоми започнале со висока температура, осип, малаксаност и нарушена свест. Поради влошување на состојбата, пациентот бил хоспитализиран на КИБФС, каде со лабораториски испитувања во Вирусолошката лабораторија при ИЈЗ биле докажани IgM антитела за West Nile вирус во ликвор.
Ризикот за населението во моментов се оценува како среден, а истиот може значително да се намали со спроведување на препорачаните превентивни мерки за заштита од убоди од комарци
„Во моментов пациентот е во подобрена општа состојба и е под медицински надзор“, објаснуваат од ИЈЗ. Според епидемиолошките податоци, лицето не патувало надвор од државата и нема податок за контакт со лица со слични симптоми. Живее во Велес, во подрачје каде поретко се регистрираат комарци, и ретко излегувал од домот.
ЗАРАЗАТА НАСТАНУВА ПО УБОД ОД ИНФИЦИРАН КОМАРЕЦ
Западнонилската треска е вирусна болест што ја пренесуваат комарците, најчесто од родовите Culex и Aedes. Вирусот циркулира во природата преку циклус меѓу комарците и дивите птици, а луѓето и коњите се сметаат за „случајни“ домаќини – тие не ја пренесуваат инфекцијата понатаму.
Заразата кај човек најчесто настанува по убод од инфициран комарец. Болеста не се шири директно од човек на човек, освен во многу ретки ситуации како при трансфузија на крв или трансплантација.
Инкубацијата, односно времето од зараза до појава на симптоми, обично е од 3 до 14 дена. Поголемиот дел од заразените (околу 80 %) немаат никакви симптоми. Кај дел од луѓето може да се јават лесни знаци – температура, главоболка, осип, замор и болки во мускулите. Многу мал процент (околу 1 %) развива сериозни компликации како воспаление на мозокот, мозочните обвивки или парализа.
За оваа болест нема специфичен лек ниту вакцина. Третманот е насочен кон ублажување на симптомите и поддршка на пациентот додека организмот сам не се избори со инфекцијата.
НАЈДОБРА ПРЕВЕНЦИЈА – ИЗБЕГНУВАЊЕ НА УБОДИ ОД КОМАРЦИ
Најдобар начин за превенција е избегнување на убоди од комарци кои се преносители на заболувањето. Според ИЈЗ, препораките за заштита од убоди од комарци вклучуваат:
- Користење репеленти при престој на отворено.
- Носење облека со долги ракави и ногавици.
- Поставување заштитни мрежи на прозорците и вратите.
- Избегнување непотребен престој на отворено во зори и самрак кога комарците се најактивни.
- Не дозволувајте задржување на застоена вода во дворовите (буриња, гуми, садови).
КАКО ДА СЕ ЗАШТИТАТ ДЕЦАТА
Најдобрата заштита од западнонилската треска, исто како и кај возрасните, е избегнувањето на убоди од комарци. Ако живеете во област каде што вирусот е активен, заштитете ги вашите деца кога се надвор — без разлика дали се дома, на училиште, во градинка или во камп. Еве што можете да направите:
1.Помогнете да се намали бројот на комарци – комарците се размножуваат во застоена вода (вода што не се движи), па дури и во многу мали количини. За да го намалите бројот на места за нивно размножување околу вашиот дом:
- редовно празнете ја застоената вода од предметите како што се играчки, саксии за цвеќе, конзерви, кофи, буриња и покривки за базени.
- отстранете ги предметите во кои може да се собира вода, како што се стари гуми.
- редовно чистете ја и менувајте ја водата во базените за пливање, украсните базенчиња, детските базени на надувување и поилата за птици.
- исчистете ги запушените олуци.
- покријте ги бурињата за дождовница со заштитни мрежи (комарници).
! Граѓаните кои ќе развијат симптоми по убод од комарец, особено покачена температура, главоболка, осип или невролошки симптоми, потребно е веднаш да побараат лекарска помош, апелираат од ИЈЗ на РСМ
2.Намалете ја шансата да бидете каснати – комарците се најактивни во зори и во самрак. Поминувајте помалку време надвор во овие периоди од денот.
- Прозорците и вратите треба да имаат мрежи (комарници) кои цврсто се вклопуваат и немаат дупки.
- Користете мрежи против комарци за детските колички.
- Носете заштитна облека кога е можно: се препорачува светла облека со долги ракави и манжетни, долги панталони вовлечени во чорапите или чевлите, како и капи.
3.Користете репеленти (средства против инсекти) – репелентите не ги убиваат комарците, туку нè прават непривлечни за нив. Единствените производи за кои е докажано со сигурност дека делуваат на отворено подолг временски период се оние што ја содржат хемикалијата наречена DEET. Сите производи немаат иста концентрација (количество) на DEET. Износот на DEET во производот е прикажан како процент, на пример 10 % DEET. Репелентите што се користат кај децата треба да имаат ниска концентрација на DEET, во зависност од возраста на детето.
- DEET не треба да се користи кај деца помали од 6 месеци.
- За деца на возраст од 6 месеци до 2 години: користете производи со најмногу 10 % DEET, само еднаш дневно.
- За деца на возраст од 2 до 12 години: користете производи со најмногу 10 % DEET, до 3 пати дневно.
- За деца постари од 12 години: користете производи со најмногу 30 % DEET. Нанесете повторно кога ќе забележите дека веќе не делува. Бројот на часови во кои вашето дете ќе биде заштитено зависи од тоа колку DEET има во самиот производ.
СРЕДЕН РИЗИК ЗА НАСЕЛЕНИЕТО ВО ЗЕМЈАВА
Според ИЈЗ, поради климатските промени и зголемената активност на векторите, вектор-преносливите заболувања стануваат сè поактуелен јавноздравствен предизвик. Постои можност за понатамошно пријавување на нови случаи во периодот на активност на комарците. Ризикот за населението во моментов се оценува како среден, а истиот може значително да се намали со спроведување на препорачаните превентивни мерки за заштита од убоди од комарци.
Граѓаните кои ќе развијат симптоми по убод од комарец, особено покачена температура, главоболка, осип или невролошки симптоми, потребно е веднаш да побараат лекарска помош, апелираат од Институт за јавно здравје на РСМ.
