Повеќето родители пораснале со добро познатото правило: „Не разговарај со непознати.“ Со години токму тоа се сметаше за главен начин децата да се научат на безбедност. Но денес стручњаците предупредуваат дека таквиот пристап повеќе не е доволен и дека кај децата може да создаде погрешна слика за тоа како навистина изгледа опасноста.
Проблемот е што луѓето кои сакаат да им наштетат на децата многу често не се целосни непознати. Децата често ги познаваат, ги гледаат редовно или ги доживуваат како „безбедни“ возрасни личности.
Поради тоа, стручњаците сè почесто нагласуваат дека децата треба да се учат да препознаваат опасно и манипулативно однесување, бидејќи луѓето кои можат да го загрозат детето често делуваат љубезно, забавно и сосема безопасно.
Децата често ги замислуваат опасните луѓе сосема поинаку
Децата го доживуваат светот многу подословно од возрасните. Ако преку цртани филмови, филмови и приказни постојано гледаат негативци кои изгледаат страшно или се однесуваат агресивно, природно е да веруваат дека и опасната личност во реалниот живот ќе изгледа токму така.
Но психотерапевтот и професор, д-р Синтија Вехар предупредува дека реалноста изгледа сосема поинаку.
„Децата треба да знаат дека опасна личност може да делува многу пријателски, дарежливо и љубезно, но дека надворешниот впечаток не мора да одговара на тоа каква е личноста навистина“, објаснува таа.
Таквите личности често се обидуваат брзо да ја стекнат довербата на детето преку внимание, подароци или чувство дека е „посебно“.
Како да им објасниме на децата дека опасноста не изгледа секогаш опасно?
Стручњаците објаснуваат дека манипулативните личности често постепено ги тестираат границите и се обидуваат да воспостават контрола врз детето.
Тоа може да изгледа сосема безопасно:
- даваат подароци
- дозволуваат работи што родителите инаку не ги дозволуваат
- бараат нешто да остане „тајна“
- се обидуваат да го одвојат детето од другите
- или велат дека „правилата овојпат не важат“.
Д-р Вехар предупредува дека таквите личности често користат тајни, чувство на вина или збунетост за да ја задржат контролата врз детето.
Поранешниот агент на ЦИА, Дејл Бендлер, додава дека луѓето кои манипулираат со деца со текот на времето можат да станат и физички опасни.
Децата треба да се учат да му веруваат на сопственото чувство
Детската психијатарка д-р Стејси Думас истакнува дека една од најважните работи е децата да научат да му веруваат на сопственото чувство кога нешто им делува чудно или непријатно.
Децата често инстинктивно чувствуваат кога нешто „не е во ред“, дури и ако не знаат да објаснат зошто.
„Важно е на децата јасно да им се даде до знаење дека секогаш смеат да кажат ‘не’ и да се тргнат од ситуација што им создава непријатност“, објаснува таа.
Родителите треба постојано да им повторуваат на децата:
- дека не мора да бидат учтиви ако се чувствуваат загрозено
- дека смеат да викнат и да привлечат внимание
- дека можат да побараат помош од возрасен на кого му веруваат
- и дека никогаш не мора да чуваат тајни поради кои се чувствуваат лошо или исплашено.
Ситуации кои можат да бидат предупредувачки знак
Стручњаците предупредуваат дека децата треба да знаат да препознаат одредени однесувања на возрасните кои не се соодветни.
На пример, детето треба да биде внимателно ако возрасна личност:
- бара помош од дете наместо од друг возрасен
- нуди подароци или пари без причина
- сака нешто да се крие од родителите
- вели дека правилата „важат само овојпат“
- се обидува да го одвои детето од другите
- или му се заканува дека ќе се случи нешто лошо ако ја каже вистината.
Експертката за безбедност на деца д-р Мишел Руда истакнува дека децата треба да се учат да бидат свесни за својата околина и за потенцијално опасни ситуации, не само во реалниот живот, туку и онлајн.
