Постојаното повторување на зборот „не“ не е најефикасниот начин за дисциплинирање на мало дете, а може да биде исцрпувачко и за родителите. Според некои воспитни пристапи, пречестата употреба на овој збор може кај детето да создаде отпор или дури да поттикне бунтовност во иднина. Наместо тоа, постојат поефикасни начини да му забраните нешто на детето или да го оттурнете од несакано однесување.
Претераната употреба на зборот „не“ може да доведе до тоа детето повеќе да не го доживува сериозно. Затоа експертите препорачуваат да го чувате за навистина опасни ситуации. Наместо тоа, користете кратки, јасни и директни реченици со кои ќе објасните зошто одредено однесување не е прифатливо.
Кога детето бара уште благо
Психолозите советуваат наместо строго одбивање, да понудите поздрава алтернатива – на пример јогурт или овошје. Избегнувајте реченици како „можеби утре“, бидејќи малите деца немаат добро чувство за време и најчесто го сакаат тоа што го бараат – веднаш.
Важно е и какви пораки испраќаме за храната. Наместо храната да ја делите на „добра“ и „лоша“, објаснете му на детето дека одредена храна ни дава повеќе енергија, ни помага подобро да размислуваме и да бидеме здрави.
Кога фрла храна
Малите деца често си играат со храната затоа што веќе се сити или им е здодевно. Наместо да викате кога ќе ја фрлат чинијата на под, мирно тргнете ја и објаснете дека храната не се фрла.
Сличен пристап функционира и кога детето скока по креветот. Наместо „не скокај“, кажете: „Креветот е за спиење и одмор.“ Ако ве послуша, пофалете го.
Кога ги руши играчките на братот или сестрата
Ако детето ја урне кулата од коцки што ја направил братот или сестрата, тоа не мора да значи љубомора. Понекогаш едноставно му изгледа забавно да го сруши.
Наместо наредби и карање, обидете се да се вклучите во играта и да покажете како се игра внимателно и со почит кон другите.
Кога е грубо со растенија или миленици
Ако детето кине цвеќе или го влече миленикот за опашка, нежно објаснете му дека и растенијата и животните се живи суштества.
Можете да кажете: „Кога го повредуваш цветот или животното, и него го боли.“ На овој начин детето учи сочувство и почит кон живите суштества и природата.
Кога удира други деца
Самото „не удирај“ најчесто не е доволно. Важно е веднаш да го прекинете агресивното однесување, а потоа мирно да објасните: „Не ги удираме другите кога сме лути.“
Често децата удираат затоа што не знаат поинаку да изразат фрустрација или сакаат внимание. Помогнете му да ги препознае и именува емоциите што ги чувствува.
Кога плачливо бара нешто
Додека учи да зборува, детето може да „цвили“ кога нешто бара. Наместо „престани да цвилиш“, поттикнете го да користи зборови.
Кажете му: „Не можам да те разберам кога зборуваш со такво гласче.“ Така детето учи дека ќе биде слушнато кога зборува смирено и јасно.
Кога прави неред или уништува работи
Хуморот често може да биде одлична алатка во воспитувањето. Ако детето почне да превртува канта за отпадоци или намерно прави хаос, обидете се да му го одвлечете вниманието со игра или шега.
Децата сакаат смеа, а ваквиот пристап често носи повеќе соработка отколку строгите забрани.
Кога ви го зема мобилниот телефон
Детето можеби сака да ви го земе телефонот секогаш кога ќе заѕвони. Наместо постојано да му забранувате, понудете му интересна играчка или безбеден предмет.
На децата им е полесно едно однесување да го заменат со друго отколку целосно да престанат.
Кога ги соблекува чевлите во незгоден момент
Ако детето постојано ги соблекува чевлите, наместо „престани“, објаснете што очекувате од него.
На пример: „Чевлите ги соблекуваме дома.“ Истото важи и за качување по мебел – кажете: „Столчето е за седење.“
Кога сака да направи нешто опасно
Во опасни ситуации зборот „не“ понекогаш не е доволен. Користете поодлучен тон и јасни зборови како „Жешко!“ или „Опасно!“, особено ако детето се приближува до шпорет, штекер или улица.
Експертите советуваат родителите јасно да покажат загриженост преку гласот, изразот на лицето и брзата реакција, за детето полесно да ја разбере опасноста.
