Навиката на тинејџерите да бидат постојано на своите телефони ги претвора во „ноќни птици“, токму во периодот кога сонот им е најпотребен.
Иако педијатрите (Американската академија за педијатрија и Американската академија за медицина) препорачуваат 8 до 10 часа сон секоја ноќ, ново американско истражување од Универзитетот на Калифорнија во Сан Франциско (UCSF) открива загрижувачки податоци. Анализирајќи ја националната Студија за когнитивен развој на мозокот кај адолесцентите, тимот предводен од вонредниот професор по педијатрија, д-р Џејсон М. Нагата, утврдил дека повеќе од половина од тинејџерите во САД поминуваат по еден час или повеќе на телефон меѓу 22:00 и 06:00 часот, а голем дел ги користат уредите и во подлабокиот дел од ноќта (меѓу 00:00 и 04:00 часот).
Тинејџерите најмногу време (во просек 33 минути по ноќ) поминуваат на апликации како YouTube, Instagram и TikTok. Експертите предупредуваат дека овие интерактивни содржини го подигнуваат нивото на возбуда во моментот кога телото треба да се смирува за спиење. Дополнително, звучните известувања и светлината го фрагментираат сонот, а кај многумина веќе е создаден рефлекс да го проверат телефонот штом ќе се разбудат во текот на ноќта
Како недостатокот на сон влијае врз младите?
„Со скратување на можноста за спиење, на тинејџерите може да им биде тешко да се наспијат доволно, а тоа има значително влијание врз нивното однесување во будна состојба – како што знаеме веќе многу, многу години“, изјави д-р Мери А. Карскадон, професорка по психијатрија и човечко однесување на Универзитетот Браун. Таа не била вклучена во студијата.
Бидејќи мозокот и телото на тинејџерите сѐ уште се развиваат, научниците предупредуваат дека недоволниот сон има сериозни последици:
- Оштетена когнитивна функција: На ненаспаниот организам му е многу потешко да ги процесира, запамети и задржи информациите научени во текот на денот.
- Лоша емоционална регулација: Истражувањата покажуваат дека тинејџерите со ограничен сон се загрижувачки поанксиозни, полути, поуморни и пораздразливи.
- Ризик по менталното здравје: Хроничниот недостаток на сон кај ранливите млади лица го зголемува ризикот од депресија, анксиозност, самоповредување и склоност кон ризични однесувања.
Еден од главните показатели за тоа колку време тинејџерот ќе помине пред екран е токму времето што неговите родители го поминуваат на телефон
Тинејџерите најмногу време (во просек 33 минути по ноќ) поминуваат на апликации како YouTube, Instagram и TikTok. Експертите предупредуваат дека овие интерактивни содржини го подигнуваат нивото на возбуда во моментот кога телото треба да се смирува за спиење. Дополнително, звучните известувања и светлината го фрагментираат сонот, а кај многумина веќе е создаден рефлекс да го проверат телефонот штом ќе се разбудат во текот на ноќта.
Решението е во семејниот план
Справувањето со овој проблем не е задача што тинејџерите можат да ја решат сами — клучот е во родителите.
„Еден од главните показатели за тоа колку време тинејџерот ќе помине пред екран е токму времето што неговите родители го поминуваат на телефон“, истакнува д-р Нагата од Универзитетот на Калифорнија.
Препораки од експертите:
- Бидете личен пример за здраво користење на технологијата.
- Направете семеен медиумски план со јасни правила.
- Воведете зони и периоди во домот каде што е забрането користењето уреди.
- Држете ги телефоните надвор од спалните соби. Практично решение е воведување „заедничка семејна кутија“ каде што сите членови на семејството ќе ги оставаат уредите пред спиење.
